Η παράδοση της Ελληνικής Δημοκρατίας
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ
για το έργο του M. Ι. Finley
«ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»
Το μικρό αυτό βιβλίο είναι το πέμπτο έργο του Μ. Ι. Φίνλεϊ, καθηγητή της αρχαίας ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, που μεταφράζεται στα γαλλικά. Δεν έχει λοιπόν κανένα νόημα να παρουσιάσουμε εδώ το συγγραφέα. Θα επισημάνω μόνο ότι, κυνηγημένος από την Αμερική στην περίοδο της μακαρθικής κρίσης, σημείωσε, αφού προηγουμένως έγινε Βρετανός υπήκοος, με τις διαλέξεις που έκανε στο δικό του πανεπιστήμιο, (τις οποίες ο αναγνώστης θα διαβάσει εδώ, αμέσως πιο κάτω), ένα είδος θριαμβευτικής επιστροφής. Το θέμα που επέλεξε και πραγματεύτηκε (Αρχαία και Σύγχρονη δημοκρατία), δεν οφείλεται αναμφιβόλως στην τύχη.
Ζητώντας μου να προλογίσω το βιβλίο του, ο φίλος μου Μ.Ι. Φίνλεϊ μου πρότεινε να το «εκγαλλίσω». Ένα κεφαλαιώδους σημασίας σημείο αυτού του έργου είναι η πολεμική του κατά ορισμένων εκπροσώπων της αγγλοσαξωνικής πολιτικής επιστήμης. Ο Σέϊμορ Μάρτιν Λίψετ και ο Γ.Χ. Μόρις Τζόουνς στη δημόσια συζήτηση για το πώς επενεργεί η «παθητικότητα» στη σύγχρονη δημοκρατία, υποστήριξαν μια ριζοσπαστική άποψη. Η παθητικότητα δεν παρενοχλεί, αντίθετα ευνοεί τη λειτουργία της δημοκρατίας. Τα «ενεργά στελέχη» της πολιτικής (“activistes”) είναι για τη σχολή αυτή, περιθωριακοί ή δυνάμει οπαδοί του ολοκληρωτισμού, αποταγμένοι (declasses). Ενώ ο Τοκεβίλ είχε δει, τον περασμένο αιώνα, στη λαϊκή δραστηριότητα αυτό το ίδιο το θεμέλιο της αμερικανικής δημοκρατίας, ορισμένοι σύγχρονοι, που αυτοαποκαλούνται δημοκράτες και πιθανώς να αισθάνονται δημοκράτες, πιστεύουν το αντίθετο ακριβώς. Οι όροι που χρησιμοποιούν θυμίζουν στον Μ.Ι. Φίνλεϊ, ορισμένα κείμενα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, διανοητές που δεν ήσαν δημοκράτες. Η συνάντηση δε αυτή έγινε για το βιβλίο αυτό το σημείο εκκίνησης και σ’ ένα μεγάλο βαθμό η ουσία του.
