Το αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Glotz Gustave
«Η ἑλληνική πόλις»
Ἐπειδή ὁ χαρακτήρας τῶν ἀνθρωπίνων θεσμῶν ἐξαρτᾶται κατά κανόνα ἀπό τόν τρόπο ἐφαρμογῆς τους, ἡ μεταβολή τῶν κοινωνικῶν ἰδεῶν ἐπιφέρει ἀναγκαστικά σοβαρές ἀλλαγές στό πολιτικό καθεστώς. Ἡ Ἑλλάδα τοῦ 4ου αἰώνα ἀπέκτησε αὐτή τήν ἐμπειρία. Ἐνῶ ἄλλες πόλεις ἀναστατώνονταν ἀπό ἐπαναστάσεις τίς ὁποῖες συνόδευαν σφαγές, ἐξορίες καί συλλογικές δημεύσεις, ἡ Ἀθήνα, κατά τή διάρκεια ἀγώνων πού δέν ἐπέσυραν, τουλάχιστον, παρά μόνο ἀτομικές καταδίκες, ἔβγαζε ἀπό τή δημοκρατική ἀρχή καινούρια συμπεράσματα.
Κατηγορία: ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Το αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Glotz Gustave
«Η ἑλληνική πόλις»
Α΄ ΟΙ ΑΡΧΕΣ
Καλύτερα ἴσως ἀπό κάθε ἄλλο θεσμό, ἡ δικαιοσύνη ἀποκαλύπτει πρώτιστα αὐτήν τή θαυμΆσια ἰσορροπία ἀνάμεσα στή δημόσια δύναμη καί. τήν ἀτομική ἐλευθερία, πού ὑπῆρξε τό ἰδεῶδες της Ἀθήνας τόν 5ο αἰώνα.
λαός εἶναι ὁ ὑπέρτατος κριτής. Θεωρητικά, ἔχει ἀπόλυτο δικαίωμα στή ζωή καί στήν περιουσία τοῦ καθενός. Άσ θυμηθοῦμε τή δήλωση τοῦ Φιλοκλέωνα στούς Σφῆκες τοῦ Ἀριστοφάνη. Τή στιγμή πού μπαίνει στήν Ἠλιαία, σηκώνει τό κεφάλι καί, φουσκωμένος ἀπό ὑπερηφάνεια, φωνάζει: «Ἡ δύναμή μου δέν εἶναι τόσο μεγάλη ὅσο ὁποιουδήποτε βασιλιᾶ;… Μήπως δέν διατάζω ὅπως ὁ Δίας;» [1] Πραγματικά, τά λαϊκά δικαστήρια τῆς Ἠλιαίας κατέχουν τεράστια σέ σημασία θέση στήν πόλη.Ἦταν ἡ ἀναπόφευκτη συνέπεια τῆς προόδου τῶν δημοκρατικῶν ἰδεῶν. Προηγούμενα, ἡ δικαιοσύνη, ἀκόμη καί ὅταν ἔπαψε νά εἶναι μονοπώλιο τῶν Εὐπατριδῶν, εἶχε ὀργανό της τόν Ἄρειο Πάγο καί τούς ἄρχοντες· ἀκόμη καί ὅταν ὁ Σόλων ἵδρυσε τήν Ἠλιαία, τῆς ἔδωσε ἁπλῶς μία δικαιοδοσία ἐφέσεως, πού τῆς ἐξασφάλιζε τό δικαίωμα νά ἐλεγχει τίς ἀποφάσεις τῶν ἀρχόντων, ὄχι ὁμως καί τοῦ Ἀρείου Πάγου. Χρειάστηκε ἡ μεταρρύθμιση τοῦ 462, γιά νά μεταβιβαστεῖ ὁριστικά στό λαό ἡ δικαστική ἁρμοδιότητα πού ἀνταποκρινόταν σέ μιά ἱστορική ἀνάγκη. Τήν ἐποχή πού καταργήθηκαν τά προνόμια τοῦ Ἀρείου Πάγου, οἱ ἄρχοντες περιορίστηκαν στήν ἡγεμονία, δηλαδή σέ ἁπλή ἐκπροσώπηση τοῦ λαοΰ, ἀπό τήν ὁποία ἀντλοῦσαν τό δικαίωμα νά δέχονται τίς ἀγωγές, νά διεξάγουν τίς ἀνακρίσεις καί νά προεδρεύουν στό ἁρμόδιο δικαστήριο. Ἔκτοτε ἔπάψε νά ὑπάρχει ὁποιαδήποτε ἀρχή ἐνδιάμεση στή λαϊκή κυριαρχία καί στούς διαδίκους.
