ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Η προϊστορία και οι απαρχές

 

(το αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του G.E.R. LLOYD

«ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» – ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΛΗ ΩΣ ΤΟΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

 

Πολλοί θεωρούν ότι η επιστήμη άρχισε με τους αρχαίους Έλληνες. Τί σημαίνει όμως αυτό; Τί σημαίνει, αλήθεια, να ισχυρίζεται κανείς ότι η επιστήμη έχει κάποια αφετηρία; Αν υιοθετήσουμε μια συγκεκριμένη αντίληψη περί του τί εστί επιστήμη και δεχθούμε, όπως ο Crowther. ότι πρόκειται για «το σύστημα συμπεριφορών μέσω του οποίου ο άνθρωπος αποκτά έλεγχο του περιβάλλοντος του», όλες οι κοινωνίες, σύγχρονες και αλλοτινές, κατείχαν τις στοιχειώδεις αρχές τις επιστήμης. Συνήθως, όμως, η επιστήμη ορίζεται πιο στενά, όχι ως σύστημα συμπεριφορών, αλλά ως σύστημα γνώσεων. Ο Clagett. π.χ., θεωρεί ότι εμπεριέχει, αφ’ ενός. «τη μεθοδική και συστηματική κατανόηση, περιγραφή ή/και εξήγηση των φυσικών φαινομένων» και, αφ’ ετέρου, «τα εργαλεία που είναι αναγκαία για το εγχείρημα αυτό», με ιδιαίτερη μνεία στη λογική και στα μαθηματικά[1].

Αλλά είχε πράγματι η επιστήμη, έτσι όπως την ορίσαμε, μια συγκεκριμένη χρονική και χωρική αφετηρία, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο;[2] Οι περισσότεροι μελετητές της αρχαίας επιστήμης φαίνεται να συγκλίνουν στην άποψη αυτή. Ο Αριστοτέλης ήταν ο πρώτος που υποστήριξε ότι η αναζήτηση το)ν αιτίων των πραγμάτων άρχισε με τον Θαλή τον Μιλήσιο. Ο Θαλής και οι δύο έτεροι Μιλήσιοι φιλόσοφοι, ο Αναξίμανδρος και ο Αναξιμένης. άντλησαν αναμφισβήτητα σε μεγάλο βαθμό από προγενέστερες αντιλήψεις και πεποιθήσεις, ελληνικές και μη, αλλά η σκέψη τους -όπως είναι γενικά παραδεκτό- σηματοδοτεί μια σαφή ρήξη με το παρελθόν, γεγονός που συνάδει με την άποψη ότι τόσο η φιλοσοφία όσο και η επιστήμη, όπως τις αντιλαμβανόμαστε σήμερα, έχουν την αφετηρία τους στους εν λόγω στοχαστές. Για να αξιολογήσουμε τη συγκεκριμένη ερμηνευτική προσέγγιση πρέπει να εξετάσουμε πόσο πρωτότυπη και ξεχωριστή υπήρξε εν τέλει η συνεισφορά των Μιλησίων φιλοσόφων. Πρώτα όμως πρέπει να δούμε τί έχει να αντιτάξει και η άλλη πλευρά. Ο κόσμος του Θαλή δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να χαρακτηριστεί πρωτόγονος, ορισμένα δε από τα επιτεύγματα των πολιτισμών της Εγγύς Ανατολής, με τους οποίους βρισκόταν σε επαφή η Μίλητος, συνδέονται άμεσα με το ζήτημα που μας απασχολεί.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ – Η ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ» →

 

Ο έλεγχος των εν ενεργεία αξιωματούχων

 

ομώνυμο κεφάλαιο από το έργο της ΣΟΦΙΑΣ ΑΔΑΜ-ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ

 

«ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΤΗΝ

       ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»

 Λήψη του αρχείου

 

1. ΓΕΝΙΚΑ

 

Οι πηγές μας αποκαλύπτουν ένα ιδιαίτερα αυστηρό σύστημα ελέγχου όλων εκείνων των Αθηναίων που αναλάμβαναν δημόσια καθήκοντα[1].

Μια δημοκρατική πόλη σαν την Αθήνα, που ανέθετε σημαντικές αρμοδιότητες στους αξιωματούχους των οποίων η ανάδειξη ήταν σε μεγάλο βαθμό τυχαία, είναι προφανές ότι θα είχε φροντίσει να υπάρχουν και τρόποι προστασίας, άμυνας και απαλλαγής από δημόσιους λειτουργούς που παρανομούσαν, δεν εφάρμοζαν τους νόμους, σπαταλούσαν το δημόσιο χρήμα και γενικώς έθεταν την πόλη σε κίνδυνο με την επίμεμπτη διαγωγή τους.

Τον 4° π.Χ. αι. έλεγχοι, κυρίως στη διαχείριση και τις δαπάνες δημοσίου χρήματος, γίνονταν σε πρώτο στάδιο κατά τη διάρκεια της άσκησης κάθε αξιώματος και σε δεύτερο στάδιο στο τέλος της, όταν πλέον οι αξιωματούχοι απέρχονταν από το αξίωμα που κατείχαν.

Κατά τη διάρκεια της θητείας των αξιωματούχων μπορούμε να διακρίνουμε δύο μεγάλες κατηγορίες ελέγχων, τους τακτικούς, που διενεργούνταν αυτεπάγγελτα σε τακτά χρονικά διαστήματα και αφορούσαν όλους τους αξιωματούχους και τους έκτακτους, δηλαδή αυτούς που διενεργούνταν μετά από καταγγελία για συγκεκριμένο αδίκημα και για συγκεκριμένο αξιωματούχο. Αλλά και η ίδια η Εκκλησία του Δήμου ή ο Άρειος Πάγος μπορούσαν να αναλάβουν την πρωτοβουλία ενός έκτακτου τέτοιου ελέγχου αν είχε πέσει στην αντίληψή τους ένα π.χ. μεγάλο πολιτικό ή οικονομικό σκάνδαλο.

Η αρμοδιότητα για τους τακτικούς ελέγχους ανήκε στη Βουλή και στο Δήμο. Η μεν Βουλή με μια ειδική επιτροπή από δέκα μέλη της τους λογιστάς διενεργούσε τακτικούς ελέγχους στο τέλος κάθε πρυτανείας. Ο Δήμος, από την πλευρά του, ασκούσε τακτικό έλεγχο στην κυρία εκκλησία κάθε πρυτανείας με τη λεγάμενη διαδικασία της επιχειροτονίας.

Συνέχεια ανάγνωσης «Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ» →