Ἀπό το  «ΑΔΗΛΩΝ ΟΨΙΣ»

του Παναγιώτη Στάμου

Ἡ Ἀκρόπολη δέν κατέχει μόνο θέση στόν χῶρο, ἀλλά δημιουργεῖ στόν χῶρο χῶρο: εἶναι τομή καί μέτρο του, περιβάλλει τό περιβάλλον της! Εἶναι ἐπίσης τομή καί μέτρο τοῦ χρόνου καί καθήλωσή του, εἶναι τόπος τοῦ χρόνου, πράξη μουσική, ρυθμός πού ἀρθρώνεται σέ λόγο ἀποτροπαϊκό τῆς ἀγωνίας τοῦ ἄνθρωπου βεβαιώνοντάς την ταυτόχρονα. Ὅλος ὁ ναός ὀρχεῖται!

Ἡ Ἀκρόπολη εἶναι τό κατ’ ἐξοχήν ἠθικό ποίημα καί μνημεῖο στό ὁποῖο συντηρεῖται ἡ μνήμη τῶν δημιουργῶν της, τό ἦθος καί τό ὕφος τους, ἡ ἐγκρατής βαρυθυμία! Ἄν ἡ ἀρχιτεκτονική εἶναι ἀποκρυσταλλωμένη μουσική, τότε ἴσως νά μήν εἶχε ἄδικο ὁ Πλάτων πού τοποθετοῦσε τό φυλακτήριον, τήν ἄμυνα τῆς πολιτείας, τήν ἀκρόπολιν δηλ., στή μουσική, ἑπομένως στήν Ἀκρόπολη!

Σαπφώ και Ελύτης

Στέλιου Ράμφου

(«Η Καθημερινή» – 7 Ημέρες», 3 Οκτ. 1999)

Ο αρχαίος και ο μεσαιωνικός κόσμος έφθαναν στην αισθητική χαρά από δρόμους που σήμερα έχουν χορταριάσει. Εννοώ τα μετρικά ή γλωσσικά στερεότυπα και τα σύμβολα, μορφές μεσολαβητικές που αγνοούσαν την άμεση ψυχική επαφή του ανθρώπου με την πραγματικότητα. Την αμεσότητα της εκφράσεως και την θερμότητα των καλλιτεχνικών τρόπων αναζήτησε η Δύσις προς τα τέλη του Μεσαίωνος, υπό την πίεσι της ατομικότητος, η οποία τότε μόλις άρχισε ν’ αναπτύσσεται και ν’ αντιπαρατίθεται στην συνείδησι του ομαδικού βίου και στα ψυχρά μέσα του – χρώματα είτε σχήματα λόγου. Το υποκειμενικό αίσθημα στηρίχθηκε στην δυναμική παρου¬σία των ρωμανικών λο¬γοτεχνιών και έτσι επιβλήθηκε.

Αυτά όλα, προϊόντος του χρόνου και του νεωτέρου πολιτισμού, ξεχάσθηκαν. Επειδή όμως τα έργα της Αρχαιότητος έμειναν πρότυπα αιώνια, η λήθη άφησε πίσω της ένα αισθητικό κενό που ταλαιπωρεί την σχέσι μας με το κλασικό παρελθόν. Το κενό εμφανίζεται για τα γράμματά μας οδυνηρά στις μεταφράσεις των αρχαίων λογοτεχνικών κειμένων, από τις οποίες κατά κανόνα λείπει η επίγνωσι των εκφραστικών πλασμάτων της ψυχρότητος, για να πρυτανεύση η μεταφορά των πρωτοτύπων κατ’ ευθείαν στο βιωμένο αίσθημα. Διαφεύγει ότι στην αρχαία, όπως άλλωστε στην εκκλησιαστική και την δημοτική μας ποίηση, προέχει η δύναμις των γεγονότων και όχι κάποια ψυχολογική τους μεταγραφή. Τού¬το εις βάρος κοιτασμάτων αισθήματος, που ενεργοποιούμενα θα πλού¬τιζαν την φράσι με την πλαγία θερμότητα των όρων της ψυχρότητας.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΣΑΠΦΩ ΚΑΙ ΕΛΥΤΗΣ» →