Εξετάζοντας τη βιβλιογραφία τη σχετική με το μύθο στην αρχαιότητα, μπορούμε να ταξινομήσουμε τους τρόπους με τους οποίους χρησιμοποιείται ως εξής:
1. ο μύθος ως στάδιο που προηγείται του Λόγου, της λογικής εξήγησης, του φιλοσοφικού λόγου, Μυθολογία.
2. ο μύθος ως περιεχόμενο αφηγήσεων φανταστικών.
3. ο μύθος σε αντιδιαστολή με το ορθολογικά αποδεδειγμένο, το ψευδές.
4. ο μύθος, η ιστορία, το περιεχόμενο λογοτεχνικών έργων (π.χ. τραγωδία, έπος…).
5. ο μύθος ως είδος εκφοράς φιλοσοφικού λόγου στον Πλάτωνα.
Η πέμπτη αναφορά, αν και βιβλιογραφικά είναι μάλλον αδικημένη, θα μας απασχολήσει στην σύντομη εισαγωγή που ακολουθεί.
Κατηγορία: ΠΛΑΤΩΝ
ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ ΤΟΥ ΓΥΓΗ
Εισαγωγικά στο δαχτυλίδι του Γύγη
Ο Γλαύκων προτείνει στο Σωκράτη τρία θέματα για συζήτηση, υποβάλλει τρία ερωτήματα (358c):
α) Τι είναι η δικαιοσύνη (η ουσία της) και ποια η αφετηρία της; Από πού αυτή ξεκίνησε;
β) Όλοι όσοι ακολουθούν τη δικαιοσύνη το κάνουν από ανάγκη, ή επειδή θεωρούν τη δικαιοσύνη κάτι θετικό;
γ) Καλύτερη είναι η ζωή του άδικου ή του δίκαιου;
Από τα τρία ζητήματα οι ενότητες του σχολικού εγχειριδίου αναφέρονται κυρίως στο δεύτερο. Ο Γλαύκων, υποστηρίζοντας τον άδικο βίο, επειδή, κατά την άποψή του, αυτός είναι πολύ καλύτερος από το δίκαιο, ισχυρίζεται ότι η δικαιοσύνη δεν είναι έμφυτη αρετή (όχι αγαθό, όπως λανθασμένα αναφέρει το βιβλίο), αλλά αποτέλεσμα κοινωνικής σύμβασης (και όχι συμβιβασμών όπως, επίσης, λανθασμένα αναφέρεται). Δηλαδή η δίκαιη συμπεριφορά του ανθρώπου δεν απορρέει από κάποια έμφυτη ηθική συνείδηση, αλλά είναι αποτέλεσμα ενός κοινωνικού συμβολαίου μεταξύ ισχυρών και αδυνάτων. Οι αδύνατοι ανέλαβαν την πρωτοβουλία να κάνουν μια άτυπη συμφωνία με τους ισχυρούς, χωρίς -εννοείται- να υπογράψουν ένα γραπτό κείμενο.
