Εισαγωγικά στο  δαχτυλίδι του Γύγη

 

Εκηβόλος

            Ο Γλαύκων προτείνει στο Σωκράτη τρία θέματα για συζήτηση, υποβάλλει τρία ερωτήματα (358c):

            α) Τι είναι η δικαιοσύνη (η ουσία της) και ποια η αφετηρία της; Από πού αυτή ξεκίνησε;

            β) Όλοι όσοι ακολουθούν τη δικαιοσύνη το κάνουν από α­νάγκη, ή επειδή θεωρούν τη δικαιοσύνη κάτι θετικό;

            γ) Καλύτερη είναι η ζωή του άδικου ή του δίκαιου;

            Από τα τρία ζητήματα οι ενότητες του σχολικού εγχειριδίου αναφέρονται κυρίως στο δεύτερο. Ο Γλαύκων, υποστηρίζοντας τον άδικο βίο, επειδή, κατά την άποψή του, αυτός είναι πολύ καλύτερος από το δίκαιο, ισχυρίζεται ότι η δικαιοσύνη δεν είναι έμφυτη αρετή (όχι αγαθό, όπως λανθασμένα αναφέρει το βιβλίο), αλλά αποτέλεσμα κοινωνικής σύμβασης (και όχι συμβιβασμών όπως, επίσης, λανθασμένα αναφέρεται). Δηλαδή η δίκαιη συμπεριφορά του ανθρώπου δεν απορρέει από κάποια έμφυτη ηθική συνείδηση, αλλά είναι αποτέλεσμα ενός κοινωνικού συμβολαίου μεταξύ ισχυρών και αδυνάτων. Οι αδύνατοι ανέλαβαν την πρωτοβουλία να κάνουν μια άτυπη συμφωνία με τους ισχυρούς, χωρίς -εννοείται- να υπογράψουν ένα γραπτό κείμενο.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ ΤΟΥ ΓΥΓΗ» →

Οι έννοιες και τα είδωλα

Η κατά Πλάτωνα σύμπτωση της αισθητικής και της ηθικής. Μια παλιά ιστορία που φαίνεται ότι δεν έχει κλείσει

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΔΗΣ

«Αγαπητέ μου φίλε, αυτοί που αγάπησαν πολύ, αν καταλάβουν το ανώφελο του έρωτά τους, τον αποδιώχνουν έστω κι αν ζοριστούν, έτσι κι εμείς, που μας ανέθρεψε μια πόλη ευγενής και αγαπήσαμε πολύ την ποίηση την τερπνή, για το χατίρι της παλιάς μας αγάπης θα ευχόμαστε να φανεί άριστη και αληθινή. Οσο όμως δεν τα καταφέρνει να απολογηθεί, θα την ακούμε μονολογώντας και λέγοντας τα δικά μας λόγια, από φόβο μήπως πέσουμε πάλι στον έρωτα που ταιριάζει στα παιδιά και στους πολλούς».

Ο Πλάτων γράφει το παραπάνω κείμενο στο τέλος της συζήτησής του για την τέχνη (στην Πολιτεία), προσπαθώντας να ξορκίσει το γοητευτικό φάντασμα της «ηδυσμένης» ποίησης από την ευνομούμενη πολιτεία του αλλά κυρίως (ή ίσως να είναι το ίδιο) από το «μέσα πολίτευμα» της ψυχής του. Έδιωξε την ποίηση, και υπό μιαν έννοια την τέχνη εν γένει, με το λογικό μέρος της ψυχής και με βάση τα επιχειρήματά του, προκειμένου να προστατεύσει το άστατο θυμοειδές μέρος της ψυχής και ιδίως τους διαπαιδαγωγούμενους νέους. Οι ποιητές έχουν αποπεμφθεί, με όλες τις τιμές είναι αλήθεια («μυρωμένοι και στεφανωμένοι»), όταν επιχείρησαν να εγκατασταθούν στην ιδεατή πόλη.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΩΝΑ ΣΥΜΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ» →