Η Αρχαία Δημοκρατία στο Σήμερα

              Μια σπάνια συνέντευξη του Κορνήλιου Καστοριάδη

 Γράφει ο Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης

 

 «Αν οι Έλληνες δημιούργησαν κάτι, ήταν η ελευθερία»

Κορνήλιος Καστοριάδης, 1989

 Ο  Κρις Μαρκέρ γύρισε ένα ντοκιμαντέρ 13 επεισοδίων με τίτλο «Η κληρονομιά της Κουκουβάγιας» το 1989, με θέμα την επιρροή του πολιτισμού της αρχαίας Ελλάδας στην σημερινή κουλτούρα. Περιλαμβάνει συνεντεύξεις με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, τον Κώστα Αξελό, τη Μελίνα Μερκούρη, τον Βασίλη Βασιλικό και φυσικά τον Κορνήλιο Καστοριάδη, μεταξύ πολλών άλλων. Πρόσφατα εμφανίστηκε ολόκληρη η συνομιλία του Καστοριάδη, αμοντάριστη, όπου σε 80 λεπτά ο Καστοριάδης επιστρέφει στα βασικά, για το τι σημαίνει δημοκρατία τότε και σήμερα, και πώς θα πρέπει να ερμηνεύουμε τις κατακτήσεις των αρχαίων για να τις εκμεταλλευτούμε στη σύγχρονη κοινωνία. Στο ντοκιμαντέρ περιλήφθηκε ένα μικρό μόνο κομμάτι τις συνέντευξης.

Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997)

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΑΡΧΑΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ» →

ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

 (αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Gustave Glotz

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ «ΠΟΛΙΣ»)

 

Οἱ Ἀθηναῖοι εἶχαν τέλεια συνειδητοποιήσει ὅτι ἡ ἐγκαθίδρυση τῆς δημοκρατίας σὲ μία πόλη τόσο πολυάνθρωπη ὄσο ἡ δική τοὺς ἦταν μεγάλος νεωτερισμός. Ἦταν ὑπερήφανοι για τὸ σύνταγμά τούς. Ἀπὸ τὰ τρία καθεστῶτα πού χαρακτήριζαν τοὺς Ἕλληνες ἕνα μόνο φαινόταν νὰ ἁρμόζει στήν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια: αὐτό πού ἀντέτασσε τὴν ἀρχὴ τῆς ἰσότητας στήν ἀρχή τῆς ὀλιγαρχίας καὶ ὑπεράσπιζε τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας ἀπὸ τὴν τυραννία. Ἐλευθερία, Ἰσότητα, ἦταν κυριολεκτικὰ τὸ ἔμβλημα τῶν Ἀθηναίων· πρόσθεσαν τὴν ἀδερφοσύνη, κάτω ἀπὸ τή λέξη φιλανθρωπία. Mέ αἴσθημα ὑπερηφάνειας σύγκριναν τὴν πόλη τούς μὲ ὅλες τὶς ἄλλες, καὶ εἰδικὰ μὲ τή Σπάρτη, πρὸς τὴν ὁποία στρέφονταν μὲ νοσταλγία ὅλοι οἱ ἀντίπαλοι τῶν ἰδεῶν πού ἦταν ἀγαπητὲς σ’ αὐτούς. Πιθανότατα οἱ δημόσιοι ἄνδρες καί οἱ Ἀθηναῖοι ποιητὲς ὑπερέβαλλαν σὲ ἐπαίνους, ὅταν μιλοῦσαν για τὸ πολίτευμά τούς· ἀλλὰ κι αὐτὸς ὁ λυρισμὸς ἔχει ἱστόρικὴ ἀξία: τέτοιες διαχύσεις αἲσθἡμάτων μᾶς ἀποκαλύπτουν τὴν ψυχή ἑνὸς λαοῦ· ὑπάρχουν ἐνθουσιασμοὶ πού μαρτυροῦν ἕνα ἰδεῶδες.

Τὸ ἀθηναϊκο ἰδεῶδες κανένας ἄλλος δὲν τὸ παρουσίασε μὲ εὐγλωττία πιὸ μεγαλειώδη καί πιὸ δυνατὴ ἀπὸ τὸν Θουκυδίδη. Ὁ ἱστόρικὸς προσέχει καλὰ νὰ μὴ μιλήσει γιά λογαριασμὸ του· δὲν θὰ ἦταν εἰλικρινής, ἀφοῦ δὲν αἰσθανόταν καμιὰ τρυφερότητα γιὰ τὴν πολιτικὴ τῆς χώρας του. Ἔτσι, αὐτό τὸ θαυμάσιο σχόλιο, τοῦ ὁποίου ἡ κάθε λέξη εἶναι σὰν ἕνα χρυσὸ μεταλλιο μὲ τὴν εἰκόνα τῆς Ἀθηνᾶς Πολιάδας, τὸ ἀποδίδει στόν φίλο τοῦ Ἀναξαγόρα, τὸν ἐμψυχωτή τῆς ἀθηναϊκῆς δημοκρατίας, τὸν «Ὀλύμπιο» πού ὑπέταξε, ἐπὶ τριάντα χρόνια, τὶς καθημερινὲς μικρότητες τῆς ἀγορᾶς: στόν Περικλη.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» →