ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – Σελίδα 82

Ο Έλληνας έγινε πλάστης ανθρώπων

Απόσπασμα από το εισαγωγικό κεφάλαιο από το έργο «Paedeia» του W. Jaeger, όπως αυτό δημοσιεύτηκε στο βιβλίο Ο Φόβος της Ελευθερίας, Δοκιμές Ανθρωπισμού, σε επιμέλεια, εκλογή κειμένων και εισαγωγή του Δ. Ν. Μαρωνίτη, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1971

Ο Έλληνας είναι φιλόσοφος ανάμεσα στους λαούς. Η θεωρία της ελληνικής φιλοσοφίας είναι από μιας αρχής δεμένη με την καλλιτεχνική δημιουργία και την ποίηση.

Περιλαμβάνει όχι μόνο το ορθολογικό στοιχείο, που σ’ αυτό πρώτα πηγαίνει ο νους μας, αλλά, όπως μας διδάσκει η ετυμολογία της λέξης, και το στοιχείο της θέασης, που συλλαμβάνει το αντικειμενικό πάντοτε ως σύνολο στην «ιδέα» του, δηλαδή στην ειδωμένη του μορφή.

Μολονότι έχουμε πλήρη επίγνωση των κινδύνων που συνεπάγεται μια τέτοια γενίκευση και ερμηνεία «του προτέρου δια του υστέρου», δεν μπορούμε να αποφύγουμε τη διαπίστωση ότι η Πλατωνική Ιδέα (που είναι ένα εντελώς μοναδικό, αποκλειστικά ελληνικό νοητικό σχήμα) μας προσφέρει ένα κλειδί για τη δημιουργικότητα του ελληνικού πνεύματος και σε άλλους τομείς· ειδικότερα, (η συσχέτιση έγινε ήδη στην αρχαιότητα) η πλατωνική ιδέα ως έκφραση και κυρίαρχη τάση της ελληνικής τέχνης να δημιουργεί μορφές.

Η παρατήρηση όμως ισχύει εξίσου και για τις τέχνες του λόγου, όσο και για την ουσία του μορφοποιημένου ελληνικού πνεύματος γενικά.

Συνέχεια ανάγνωσης «Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΕΓΙΝΕ ΠΛΑΣΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ» →

Ο Αρχαιοελληνικός Πολιτισμός

και η νόθα δυτικοευρωπαϊκή συνέχειά του

του Σωτήρη Γουνελά

Ο Κ. Παπαιωάννου είναι ένας εξαιρετικός φιλόσοφος-μελετητής- οραματιστής. Τα έργα του είναι κάτι ανάμεσα σε δοκίμιο-μελέτη αλλά καθένα τους προδίδει μεγάλη αναζήτηση, εποπτεία και εγρήγορση. Αυτό σημαίνει γνώση και εμβάθυνση σε περιοχές του λόγου και του πνεύματος αρχαιότερες και νεώτερες. Στις αρχαιότερες περιλαμβάνονται η αρχαία Ελλάδα με την τραγικούς της, τη φιλοσοφία της και την ιστορία της, η Π. Διαθήκη με έμφαση στους προφήτες και η ιστορία των Εβραίων, η χριστιανική παράδοση ανατολική και δυτική, ενώ στις νεώτερες βασικά έργα του ευρωπαϊκού πολιτισμού όπως των Καντ, Χέγκελ, Μαρξ. Όμως δεν μένει εκεί. Αναπτύσσει μια σκέψη σπουδής κριτική και ακονισμένη καθώς τον ενδιαφέρει να εντοπίσει τον πυρήνα ή τους πυρήνες του ευρωπαϊκού λόγου ή της ‘περιπέτειας του πνεύματος’, όπως γράφει στη εισαγωγή στην Αποθέωση της ιστορίας ο Γ. Καραμπελιάς. Επιχειρώντας να εμβαθύνει μέσα τους, απομονώνει ιδιαίτερες πλευρές τους και παραλληλίζει με αρχαιότερα έργα ή συγκρίνει εποχές και ιστορικές περιόδους αρχαιότερες με νεώτερες.