«Φθόνος Θεών» ο άργυρος και ο χρυσός

 

Στην κλασική Αθήνα απαγορευόταν η χρήση σκευών από πολύτιμα μέταλλα στους πολίτες

 

του Χρ. Γ. Ντούμα

ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών

 

  Με την έκφραση «φθόνος θεών» οι πολίτες της Αθηναϊκής Δημοκρατίας εννοούσαν στο σύνολό τους τα σκεύη από πολύτιμα μέταλλα, χρυσό και άργυρο. Φαίνεται πως, κατά κάποιο τρόπο, η έκφραση είχε καθιερωθεί στη συνείδηση των πολιτών ως άγραφος νόμος, βάσει του οποίου η χρήση τέτοιων σκευών, από όσους πολίτες είχαν την οικονομική ευχέρεια να το πράξουν, αποτελούσε πρόκληση και θα προκαλούσε τον φθόνο εκείνων που είχαν το προνόμιο να ξεχωρίζουν, των θεών. Ήταν, με άλλα λόγια, μια πρακτική εφαρμογή της ισοτιμίας ανάμεσα στους πολίτες. Αυτό φαίνεται πως επιβεβαιώνεται και από την αρχαιολογική μαρτυρία, σύμφωνα με την οποία μόνο σε ιερά της κλασικής αρχαιότητας έχουν βρεθεί σκεύη από πολύτιμα μέταλλα ως αφιερώματα στους θεούς. Χαρακτηριστική δε είναι, από την άποψη αυτή, και η παντελής απουσία τέτοιων σκευών από τους τάφους της ίδιας περιόδου, ακόμη και στην Αθήνα που φημιζόταν τόσο για την ποιότητα όσο και για την υψηλή καλλιτεχνική στάθμη των έργων τορευτικής, που παρήγαν εργαστήριά της.

Συνέχεια ανάγνωσης ««ΦΘΟΝΟΣ ΘΕΩΝ» Ο ΑΡΓΥΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΥΣΟΣ» →

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

 

Το αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Glotz Gustave

«Η ἑλληνική πόλις»

 

 

Α΄  ΟΙ ΑΡΧΕΣ

 

Καλύτερα ἴσως ἀπό κάθε ἄλλο θεσμό, ἡ δικαιοσύνη ἀποκαλύπτει πρώτιστα αὐτήν τή θαυμΆσια ἰσορροπία ἀνάμεσα στή δημόσια δύναμη καί. τήν ἀτομική ἐλευθερία, πού ὑπῆρξε τό ἰδεῶδες της Ἀθήνας τόν 5ο αἰώνα.

 λαός εἶναι ὁ ὑπέρτατος κριτής. Θεωρητικά, ἔχει ἀπόλυτο δικαίωμα στή ζωή καί στήν περιουσία τοῦ καθενός. Άσ θυμηθοῦμε τή δήλωση τοῦ Φιλοκλέωνα στούς Σφῆκες τοῦ Ἀριστοφάνη. Τή στιγμή πού μπαίνει στήν Ἠλιαία, σηκώνει τό κεφάλι καί, φουσκωμένος ἀπό ὑπερηφάνεια, φωνάζει: «Ἡ δύναμή μου δέν εἶναι τόσο μεγάλη ὅσο ὁποιουδήποτε βασιλιᾶ;… Μήπως δέν διατάζω ὅπως ὁ Δίας;» [1]  Πραγματικά, τά λαϊκά δικαστήρια τῆς Ἠλιαίας κατέχουν τεράστια σέ σημασία θέση στήν πόλη.Ἦταν ἡ ἀναπόφευκτη συνέπεια τῆς προόδου τῶν δημοκρατικῶν ἰδεῶν. Προηγούμενα, ἡ δικαιοσύνη, ἀκόμη καί ὅταν ἔπαψε νά εἶναι μονοπώλιο τῶν Εὐπατριδῶν, εἶχε ὀργανό της τόν Ἄρειο Πάγο καί τούς ἄρχοντες· ἀκόμη καί ὅταν ὁ Σόλων ἵδρυσε τήν Ἠλιαία, τῆς ἔδωσε ἁπλῶς μία δικαιοδοσία ἐφέσεως, πού τῆς ἐξασφάλιζε τό δικαίωμα νά ἐλεγχει τίς ἀποφάσεις τῶν ἀρχόντων, ὄχι ὁμως καί τοῦ Ἀρείου Πάγου. Χρειάστηκε ἡ μεταρρύθμιση τοῦ 462, γιά νά μεταβιβαστεῖ ὁριστικά στό λαό ἡ δικαστική ἁρμοδιότητα πού ἀνταποκρινόταν σέ μιά ἱστορική ἀνάγκη. Τήν ἐποχή πού καταργήθηκαν τά προνόμια τοῦ Ἀρείου Πάγου, οἱ ἄρχοντες περιορίστηκαν στήν ἡγεμονία, δηλαδή σέ ἁπλή ἐκπροσώπηση τοῦ λαοΰ, ἀπό τήν ὁποία ἀντλοῦσαν τό δικαίωμα νά δέχονται τίς ἀγωγές, νά διεξάγουν τίς ἀνακρίσεις καί νά προεδρεύουν στό ἁρμόδιο δικαστήριο. Ἔκτοτε ἔπάψε νά ὑπάρχει ὁποιαδήποτε ἀρχή ἐνδιάμεση στή λαϊκή κυριαρχία καί στούς διαδίκους.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ» →