Η ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ
ομώνυμο κεφάλαιο από το έργο της ΣΟΦΙΑΣ ΑΔΑΜ-ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ (καθ. Ιστορίας του δικαίου Παντείου Πανεπιστημίου)
«Η ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ»
I. Γενικά
Η διαιτησία[1], δημόσια ή ιδιωτική, ήταν ένας θεσμός πανελλήνιος. Ίσχυε στην Αθήνα όπως και σε πολλές άλλες ελληνικές πόλεις, θεσμοί αντίστοιχοι της αθηναϊκής διαιτησίας συναντώνται στη Μικρά Ασία, κυρίως στην Έφεσο, και στα νησιά του Αιγαίου, με διαφορετικές επωνυμίες. Στη Στυμφαλία οι διαιτητές ονομάζονται συλλύται, στην Αρκεσίνη της Αμοργού, στη Μυτιλήνη και στη Θάσο διαλλακταί και στη Λάμψακο επιγνώμονες. Διαιτηταί όμως ήταν η πιο γνωστή επωνυμία και περιλάμβανε τόσο τους ιδιωτικούς όσο και τους δημόσιους διαιτητές. Οι δημόσιοι διαιτητές ονομάζονταν επίσης «διαιτηταί αιρετοί» ή «κληρωτοί»[2].
Διαιτηταί συναντώνται και στον ελληνιστικό κόσμο, με τη διαφορά ότι οι αλεξανδρινοί διαιτηταί ήταν κοινοί τακτικοί δικαστές. Προφανώς η ονομασία τους πέρασε από τη διαιτητική δικαιοσύνη στην τακτική δικαιοσύνη της πόλης της Αλεξάνδρειας[3].
Πλην της ιδιωτικής και της δημόσιας διαιτησίας υπήρχε και η διεθνής διαιτησία, θεσμός ιδιαίτερα σημαντικός στις σχέσεις μεταξύ δύο πόλεων[4]. Οι ελληνικές πόλεις πραγματοποιούσαν επίσης μεταξύ τους συμφωνίες (σύμβολα) και σε θέματα δικαστικής προστασίας των πολιτών τους[5] .
