Η άγνωστη πνευματική κηρήθρα

                  της αρχαίας ελληνικής γραμματείας!..

 Διαμαντή Μπασάντη,

δημοσιεύθηκε στην  «ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ», 21 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2003

 

Μοιάζει με ψέμα. Κι όμως, είναι αλήθεια. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν φαίνεται να είναι τόσο καλοδεχούμενοι στην πατρίδα τους. Η μέχρι σήμερα πραγματικότητα είναι ενδεικτική των δυσκολιών που είχαν και εξακολουθούν να έχουν για να ξαναδούν το φως στη χώρα που έζησαν πριν από 2.500 χρόνια.

 Στα 182 χρόνια νεοελληνικού βίου μόνον τρεις εκδότες έκαναν μια συστηματική προσπάθεια να εκδώσουν την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία. Πρώτος ξεκίνησε ο «Πάπυρος» το 1936 και αμέσως μετά οι εκδόσεις «Ζαχαρόπουλος» το 1937. Μέχρι τη μέρα που σταμάτησαν εξέδωσαν 182 τίτλους ο πρώτος και 127 τίτλους ο δεύτερος. Η τρίτη προσπάθεια άρχισε τον Ιούνιο του 1991 από τον εκδοτικό οίκο «Κάκτο». Ο εκδότης Οδυσσέας Χατζόπουλος ήταν ο άνθρωπος που είχε την τόλμη να επιχειρήσει να βγάλει τα 2.400 σωζόμενα έργα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας. Μέχρι το φθινόπωρο του 2003 έχει καταφέρει να εκδώσει 618 τίτλους ξεπερνώντας κάθε εκδοτικό προηγούμενο. Όπως σημειώνει, χαρακτηριστικά, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος: «Χωρίς να κάνει διακρίσεις, χωρίς να προτιμάει τα δημοφιλή, τα ευπώλητα, τόλμησε να μεταφράσει και να σχολιάσει δεκάδες ανέκδοτα στη νέα ελληνική και άγνωστα στη βιβλιογραφία ελληνικά και ελληνιστικά κείμενα. Ποιος, π.χ. γνώριζε, έξω από δύο τρεις ιστορικούς της Ιατρικής, τον αρχαίο ιατρό Σωρανό και το έργο του;».

Η όλη προσπάθεια ξεκίνησε σε μια περίοδο που υπήρξε πτώση των κλασικών ελληνικών σπουδών. Παρ’ όλα αυτά, επειδή εξακολουθεί να υπάρχει μια ολόκληρη πανεπιστημιακή βιομηχανία στα μεγάλα δυτικά κράτη γύρω από τις κλασικές σπουδές, εξακολουθούμε να βρίσκουμε ανάμεσα στους πλέον μεταφρασμένους διεθνώς συγγραφείς στον κόσμο τον Όμηρο, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΗΡΗΘΡΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ» →

Ἡ ὁμηρική μάχη

Κωστής Παπαγιώργης

     Κάθε φορά ποὺ συμβαίνει νὰ ἀκοῦμε γιὰ τὴν πλατωνικὴ ἀποπομπὴ  τοῦ Ὁμήρου, γιὰ τὸ πῶς ὁ μέγιστος φιλόσοφος ἀπομάκρυνε ἀπὸ τὴν πόλη  του τὸν μέγιστο τῶν ποιητῶν, τὸ συμπέρασμα συνάγεται αὐτομάτως: ἡ φιλοσοφία ἐχθρεύεται τὴν ποίηση. Ἐντούτοις, στὴ συγκεκριμένη περίπτωση, τὸ ἀντίπαλο δέος δὲν ἔχει νὰ κάνει μὲ αὐτὴ τὴν περιβόητη ἐχθρότητα. Ἀκόμα καὶ ἡ ρήση πού κολακεύει κάθε σχετικὴ προκατάληψη (παλαιὰ μὲν τις διαφορὰ φιλοσοφίᾳ τε καὶ ποιητικῇ) [1] δὲν ἐννοεῖ αὐτὸ πού προφανέστατα ὀνομάζει.Σὲ καμιὰ περίπτωση ὁ Πλάτωνας δὲν εἶδε στὸ πρόσωπο  τοῦ Ὁμήρου τὸν «ποιητὴ», τὸν ὁποῖο πάσῃ θυσίᾳ ἔπρεπε νὰ καταργήσει, γιὰ νὰ κερδίσει ὁ ἴδιος τὴν περιωπὴ  τοῦ «φιλοσόφου».

    Δυόμισι χιλιάδες περίπου χρόνια πρὶν ἀπὸ τὴ δική μας ἐποχή, τὰ πράγματα ἦταν πολὺ διαφορετικά. Τὸ ἔπος κατ’ ἀρχὴν δὲν ἦταν ἁπλῶς ἕνα λογοτεχνικὸ εἶδος μέσα στὸν ἑλληνικὸ κόσμο — ἀντίθετα, ὁ κόσμος  του κάλυπτε ὁλόκληρο τὸ παρελθόν. Τὸ ἔπος ἦταν ἡ ἀρχαϊκὴ καταγωγή, ἡ φωνὴ  τοῦ θρύλου καὶ  τοῦ μύθου. Μέσα ἀπὸ τοὺς στίχους  τοῦ μιλοῦσαν οἱ θεοὶ καὶ οἱ ἄνθρωποι, ἡ ἀκατάλυτη φυλετικὴ βαθύτητα. Δὲν πρέπει νὰ μᾶς ξαφνιάζει λοιπὸν τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐπὶ αἰῶνες, ἡ «παιδεία» γιὰ τὸν Ἕλληνα ταυτιζόταν μὲ τὴ γνώση  τοῦ ἔπους. «Ἀνέφεραν τὸν Ὅμηρο στὰ διπλωματικὰ διαβήματα σὰν θεϊκὸ κείμενο, γιὰ νὰ ὑποστηρίξουν μίαν ἐδαφικὴ διεκδίκηση. Τὸ ἔπος περιέκλειε  ὅλη τὴ γνώση καὶ ὅλη τὴ σοφία τῆς ἐποχῆς». [2]

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΟΜΗΡΙΚΗ ΜΑΧΗ» →