«ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ»

               συμπερασματικό κεφάλαιο στο έργο της 

Jacqueline de Romilly

    Ὅσο πιό πολύ ἐξετάζει κανείς ἀπό κοντά τό ἔργο τοῦ Θουκυδίδη, τόσο περισσότερο ἡ δομή του ἀποκαλύπτει μιά λεπτόλογη ὀργάνωση. Φαίνεται πώς καμιά λέξη δεν ἔχει μπεῖ στήν τύχη· παντοῦ οἱ πράξεις ὀργανώνονται σέ σύνολα μέ συνοχή, οἱ γραμμές γίνονται ὅλο καί πιό σαφεῖς, οἱ στόχοι στέκουν ἀντιμέτωποι μέ τά ἐπιτεύγματα· τά ἐπιχειρήματα ὀξύνονται, ἀντιστρέφονται,  ἀφήνοντας νά προβάλλει, σιγά σιγά, μιά κρίση αὐστηρά ἀκριβόλογη· οἱ συλλογισμοί συμπλέκονται γιά νά ὑπηρετήσουν μιάν ἀλήθεια, γιά τήν ὁποία δέν ξέρουμε πιά νά ποῦμε ἄν τήν ἀποκαλύπτουν ἤ ἄν τήν ἐπινοοῦν.

    Ὅλα ὅμως αὐτά ἔχουν πάντα ὥς στόχο να διευκολύνουν τή μεταφορά μέ τήν ὁποία, σιγά σιγά, ὅλα παίρνουν ἕνα νόημα, καθώς κάθε στοιχεῖο ἔρχεται νά ἐνταχθεῖ μέσα σέ ἕνα σαφές σύστημα ἀπό κατανοητές συσχετίσεις, ὅπου τό πῶς καί τό γιατί ἐγγράφονται μέ ἴση ἀκρίβεια.

    Ὥστόσο, αὐτό το κυρίαρχο χαρακτηριστικό δέν πρέπει νά μᾶς κάνει νά ξεχνάμε ὅτι ὁ Θουκυδίδης ἔχει γράψει, πρίν ἀπό ὅλα, ἕνα ἔργο ἱστορικό. Καί ἡ μεγαλύτερη ἀξία τῆς μεταφορᾶς πού πραγματοποιεῖ εἶναι ἀκριβῶς ὅτι συντελεῖται μέσα σ’ ἕνα ἀφηγηματικό πλαίσιο, χωρίς ὁ ἴδιος νά ἐκβιάσει ἥ νά παραποιήσει τό παραμικρό μέσα στήν ἀφήγηση.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ» →

      ΤΥΧΗ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

        ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ

        Απόσπασμα από το έργο της Jacqueline de Romilly

       «ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ»

 

…Περισσότερο ἀπό το θρίαμβο τῆς ἄλφα ἤ τῆς βήτα τακτικῆς, αὐτό πού δείχνει ὁ Θουκυδίδης σε μια μάχη εἶναι, πράγματι, ὁ θρίαμβος τῆς πνευματικῆς ἱκανότητας. Ἀκριβῶς ἐπειδή μια στρατιωτική νίκη γίνεται ἕνας ἐπαληθευμένος συλλογισμός, εἶναι φανερό πώς ἡ ἐξυπνάδα, ἡ κρίση, μπορεῖ, καί πρέπει, να εἶναι ὁ συντελεστής τῆς νίκης αὐτῆς. Ἡ τέχνη τῆς πρόβλεψης, πάντα οὐσιαστική στον Θουκυδίδη, βρίσκει, ἑπομένως, στο σημεῖο αὐτό την πιο περίλαμπρη δικαίωσή της.

            Χωρίς ἀμφιβολία, τά ἠθικά χαρίσματα εἶναι ἀναγκαῖα· τά βρίσκουμε ὅμως στόν Θουκυδίδη ὑποταγμένα στά νοητικά χαρίσματα. Το πρόβλημα πού ἔθιγε ὁ Ἡρόδοτος σχετικά με τον Ἀμομφάρετο ἔχει τώρα λυθεῖ· και ὁ Θουκυδίδης ἐπιμένει, με το στόμα τοῦ Βρασίδα, στα πλεονεκτήματα πού παρουσιάζει μιά στρατηγική βασισμένη στήν παρατήρηση καί στό στρατήγημα. Ἀκόμα καί τό θάρρος τῶν στρατευμάτων, πού παραμένει, φυσικά, ἀπαραίτητο, βασίζεται, τελικά, λίγο πολύ, στήν πνευματική ἱκανότητα. Και μόνον μέ τήν ὕπαρξή τους, οἱ δημηγορίες ἀποδεικνύουν πώς ὁ στρατιώτης θα εἶναι τόσο γενναιότερος ὅσο καλύτερα θα ἔχει ἀντιληφθεῖ τά πλεονεκτήματα τῆς συγκεκριμένης κατάστασης[1].

Συνέχεια ανάγνωσης «ΤΥΧΗ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ» →