Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ

                      Αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Β. Μπρακατσούλα

                     «Ο ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ»

                   «Τό δέ ἀνθρώπειόν τε σαφῶς διά παντός ἀπό φύσεως ἀναγκαίας, οὗ ἄν κρατῇ ἄρχειν, καί ἡμεῖς οὔτε θέντες τόν νόμον οὔτε κειμένῳ πρῶτοι χρησάμενοι»

  (Θουκ. V 105)

α) Η ανάληψη από μέρους της Αθήνας της ηγεσίας της ηγεμονίας οδηγεί με λογική συνέπεια και αναγκαιότητα στην πολιτική πρακτική της χρησιμοποίησης όλων των μέσων για τη διατήρηση της κυρίαρχης θέσης της, την προστασία του «συμμαχικού» της χώρου, τη στερέωση του ηγεμονικού της ρόλου και την επέκταση της δύναμης και της εξουσίας της και σε άλλες πόλεις και εδαφικές περιοχές.

      Στο εσωτερικό της δικής της πολιτείας η Αθήνα διέπεται από ένα προηγμένο φιλελεύθερο, δημοκρατικό και προοδευτικό καθεστώς, που νοιάζεται για τον άνθρωπο και τα δικαιώματά του και για την ηθική και πνευματική του αρτίωση. Στις σχέσεις της όμως με τις άλλες αδύναμες πολιτείες της: επιρροής και της συμμαχίας της επικρατεί ο αδυσώπητος νόμος της επιβολής; και της βίας. Αυτός ο διχασμός της πολιτικής φιλοσοφίας και πρακτικής της; ηγεμονίας της Αθήνας αιτιολογείται με την αποδοχή από μέρους της του ηγετικού ρόλου που επωμίσθηκε για την υπεράσπιση της ίδιας και των συμμάχων πόλεων και όλης της Ελλάδας από τη βαρβαρική απειλή (κοινή τε απωσάμενοι τον βάρβαρον, Θουκ. I 18, VI 89, VII 69 και VIII 68) και καταφάσκει και στην εκπολιτιστική της αποστολή.

Πάνω σ’ αυτή την αντίληψη θεμελιώθηκε η θεωρητική της δύναμης και του Αθηναϊκού ιμπεριαλισμού, που ασκείται έξω από την πόλη, στο πεδίο της εξωτερικής δηλαδή πολιτικής, δίχως όρια και περιορισμούς, ανεξάρτητα και πέρα από δεσμεύσεις ηθικής και δικαίου και ανθρωπιστικές διακηρύξεις και με κύρια και βασική επιδίωξη την προάσπιση της δικής της ασφάλειας και των συμφερόντων της (βλ. και F. Proctor, The.Speeches in Thucidides NK press 1973 σελ. 18, 28 εκ.).

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ» →

Συγκριτική επισκόπηση του έργου του Ηροδότου και του Θουκυδίδη

Σημειώσεις από το βιβλίο του Αντώνη Β. Ρεγκάκου, Επινοώντας το παρελθόν. Γέννηση και ακμή της ιστοριογραφικής αφήγησης στην Κλασική Αρχαιότητα, Gutenberg, Αθήνα 2009.

  Γ. Κόκκινου

             Γενικά στοιχεία

 1) Ιωνική φυσική φιλοσοφία, ορθολογισμός, εκκοσμίκευση, ανθρωπολογική περιέργεια για την ετερότητα και ενδιαφέρον για την αποτύπωση γεωγραφικών χαρτών (Αναξίμανδρος) αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη της ιστοριογραφίας.

2) «Δεν αποτελεί σύμπτωση το γεγονός ότι ιστορία και δημοκρατία γεννήθηκαν ταυτόχρονα» (Stahl, 1987 και Meier, 1995, όπως παρατίθενται, ό.π., 25).

3) Ο ιστορικός είναι το φιλέρευνο υποκείμενο που αναζητεί την αλήθεια χωρίς όμως να μπορεί να αποκοπεί πλήρως από τη μυθική παράδοση• είναι επίσης αυτός που διαμορφώνει σφαιρική άποψη και εκφράζει την προσωπική του γνώμη (δόξα), και όχι το υποκείμενο της λυρικής ποίησης που πάσχει ή καταγράφει τα βιώματά του.

4) Η ιστοριογραφία έχει ως σημείο εκκίνησης τα έργα του Εκαταίου Γενεαλογίαι (γενεαλογική / μυθογραφική προσέγγιση του παρελθόντος) και Περίοδος Γης (πρώτη εθνογραφική προσέγγιση).

5) Όπως δείχνει το έργο του Ηρόδοτου η εξελικτική πορεία της ιστοριογραφίας κλιμακώνεται από τη φάση της περιγραφικής – εθνογραφικής – γενεαλογικής προοπτικής (στα πρώτα έξι βιβλία των Ιστοριών) προς τη συγγραφή μονογραφιών, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την πραγμάτευση της εκστρατείας του Ξέρξη εναντίον της Ελλάδας (στο τελευταίο τρίτο των Ιστοριών).

6) Οι πρώτοι «ιστορικοί»: Εκαταίος ο Μιλήσιος (τέλη του 6^ου – αρχές του 5^ου αιώνα π.Χ.), Ακουσίλαος ο Αργείος, Φερεκύδης ο Αθηναίος, Ξάνθος ο Λυδός, Δημοκλής από τα Φύγελα, Ίων ο Χίος, Ελλάνικος ο Λέσβιος, Χάρων ο Λαμψακηνός, Αντίοχος ο Συρακούσιος, Δαμάστης από το Σίγειο, Διονύσιος ο Μιλήσιος.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΗΡΟΔΟΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ» →