Η ΣΚΟΠΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΚΡΙΝΕΙ Ο ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ

ΤΟΝ ΑΘΗΝΑΪΚΟ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟ

 (αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο της Jacqueline De Romilly

 «Ο ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ», σελ. 387-415)

Ο αθηναϊκός ιμπεριαλισμός εμφανίζεται, λοιπόν, ως το κατά προτίμηση αντικείμενο της προσοχής και της σκέψης του Θουκυδίδη· όμως, η όψη που αποκτά μέσα στο έργο είναι ηθελημένα απογυμνωμένη. μάλιστα ορισμένες φορές και ατελής. Ωστόσο, καθένα από τα χαρακτηριστικά που, δίκαια ή άδικα, θυσιάζει και αφήνει στη σκιά ο Θουκυδίδης, αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα ένα στοιχείο που δεν εισέρχεται στην κρίση που εκφέρει: η καθεμιά παράλειψη εξηγείται από μια βαθύτερη διανοητική διάθεση, η οποία ανιχνεύεται σε όλους τους τομείς. Προβάλλοντας την εικόνα της αθηναϊκής φιλοδοξίας, αναγνωρίζει αναμφίβολα την ευθύνη της Αθήνας· αδιαφορώντας για την αθηναϊκή κυριαρχία, δείχνει μια έλλειψη ευαισθησίας για τα σφάλματά της. IV αυτό η κρίση του διαφοροποιείται τόσο από ορισμένες απολογίες όσο και από ορισμένες επιθέσεις.

Όμως, πιο συγκεκριμένα, οι παραλείψεις που σημειώνονται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τον ιμπεριαλισμό μπορούν να μας βοηθήσουν έτσι ώστε να διευκρινίσουμε εκ προοιμίου την ποιότητα αυτής της κρίσης, ή καλύτερα να απορρίψουμε εκ προοιμίου ορισμένες συσχετίσεις, που θα ήταν δυνατόν να λειτουργήσουν ως a priori προσδιορισμοί.

Εννοούμε τις απόψεις που συνδέουν τον ιμπεριαλισμό με μια ολόκληρη σειρά από θεωρητικές εκτιμήσεις, που εκτείνονται από το πιο αφηρημένο αίσθημα ηθικής μέχρι τα παραταξιακά δόγματα της μιας ή της άλλης πολιτικής ομάδας, καθώς και διάφορες ενδιάμεσες έννοιες, όπως το αίσθημα του πανελληνισμού.

  Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΣΚΟΠΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΚΡΙΝΕΙ Ο ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ ΤΟΝ ΑΘΗΝΑΪΚΟ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟ» →

Ή απαρχή τού ευρωπαϊκού ιστορικού στοχασμού

Ηρόδοτος και Θουκυδίδης

(αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Thomas Alexander Szlezák

                                              «Τι ὀφείλει η Εὐρώπη στους Ἕλληνες»

Ἡ θεμελίωση τοῦ πολιτισμοῦ τῆς Εὐρώπης στην ἑλληνική ἀρχαιότητα)

Λήψη του αρχείου

Ἡ ἐπίγνωση πώς ἡ ἱστορία εἶναι ἕνα πολιτιστικό δημιούργημα, γνώρισε τίς τελευταῖες δεκαετίες γενική διάδοση καί ἀναγνώριση, ἀκόμη καί ἐκτός τῶν κύκλων τῶν ἱστορικῶν[1]. Ἤ ἱστορία δέν ὑφίσταται ὡς ἕνα ἀντικειμενικό γεγονός, δέν μπορεϊ νά γίνει ἀντιληπτή μέ τρόπο ἁπλό καί ἀπροκατάληπτο ὁπως ἕνα ἀντικείμενο τῆς αἰσθητηριακῆς ἀντίληψης. Ἐάν ρωτούσαμε πέντε ἀνθρώπους, τόν καθένα καί ἀπό μία διαφορετική ἤπειρο, ποιό εἶναι τό λαμπρότερο καί πιό ἐκτυφλωτικό φυσικό φῶς, θά λαμβάναμε πέντε φορές τήν ἴδια ἀπάντηση. Ἐάν ρωτούσαμε τούς ἴδιους ἀνθρώπους ποιό ἦταν τό σημαντικότερο γεγονός τῶν τελευταίων 100 χρόνων (ἤ ἀκόμη καί τῆς ἱστορίας ὁλόκληρης) μᾶλλόν θά λαμβάναμε πέντε πολύ διαφορετικές ἀπάντησεις. Οἱ πολιτισμοί, ἀκόμη καί αὐτοί πού ζοῦν ταυτόχρονα ἐντός τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ τῶν ἡμερῶν μας, κατασκευάζουν τήν ἱστορία μέ τρόπο θεμελιωδῶς διαφορετικό. Πολύ περισσότερο ἰσχύει αὐτό γιά τούς πολιτισμούς περασμένων ἐποχῶν.

Τόσο ἡ γενική κατανόηση τῆς ἱστορίας ὁσο καί ἡ συγκεκριμένη ἀντίληψη τῆς ἱστορίας καθορίζονται ἀπό τόν ἑκάστοτε πολιτισμό. Γι’ αὐτόν ὁμως ἀκριβῶς τόν λόγο δέν μποροῦν ν’ ἀλλάζουν κατά βούληση. Κάθε πολιτισμός καί κάθε ἐποχή ἀντιλαμβάνεται τήν ἱστορία μέ τίς δικές της κατηγορίες, συνεπῶς προσδοκᾶ κάθε φορά κάτι διαφορετικό ἀπό τήν ἱστορία καί ἐντάσσει κάθε φορά κάτι διαφορετικό στό ὁλο πλαίσιο τῆς μνήμης τῶν συμβάντων καί γεγονότων, ἐνῶ ἐπίσης παραλείπει διαφορετικά πράγματα κάθε φορά μέ τρόπο συνειδητό ἤ ἀσυνείδητο.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΑΠΑΡΧΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ» →