Οι τύχες των αρχαίων ελληνικών λέξεων στο νεότερο κόσμο:

Λεξιλόγιο και διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας[*]

 

Ευάγγελος Β. Πετρούνιας,

καθηγητής ελληνικής και αντιπαραθετικής γλωσσολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

* 1. Πολιτισμικές βάσεις
* 2. Αρχαίες λέξεις στα νέα ελληνικά.
* 3. Αρχαίες λέξεις στις άλλες γλώσσες
* 4. Νεότερες δημιουργίες με βάση τα αρχαία ελληνικά.
* 5. Απο τις ευρωπαϊκές γλώσσες στα νέα ελληνικά.
* 6. Διαφορές στη σημασία και στην προφορά των αρχαίων λέξεων.
* Bιβλιογραφία

1. Πολιτισμικές βάσεις

Στη διαχρονική πορεία της ελληνικής γλώσσας μπορούν να διαπιστωθούν δύο παράλληλα ρεύματα: το ένα είναι τα διεθνή ελληνικά, το άλλο είναι τα νέα ελληνικά. Tο πρώτο αναφέρεται στον τεράστιο αριθμό φιλοσοφικών, επιστημονικών και άλλων όρων που υπάρχουν στις νεότερες γλώσσες και στηρίζονται σε αρχαία ελληνικά λεξ(ιλογ)ικά στοιχεία. Tο άλλο είναι μιά ολοκληρωμένη γλώσσα, που όμως περιορίζεται γεωγραφικά και αριθμητικά στην Eλλάδα, την Kύπρο και στις ελληνικές παροικίες του εξωτερικού. Tα δύο ρεύματα σήμερα συναντιούνται, καθώς οι εκατοντάδες χιλιάδες λέξεις των «διεθνών ελληνικών» έρχονται στα νέα ελληνικά.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΟΙ ΤΥΧΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟΤΕΡΟ ΚΟΣΜΟ» →

ΣΩΚΡΑΤΗΣ :Η ΠΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΚΗ ΒΗΜΑ-ΒΗΜΑ*

 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ  ΣΤΑΜΕΛΟΣ

 Για την δίκη του Σωκράτη έχουν γραφή πολλές μονογραφίες. Η πρώτη χρονικά γράφεται το 388 π.Χ.¹ από τον Πλάτωνα: «Απολογία Σωκράτους». Γενικά γίνεται δεκτό από τους ιστορικούς ότι αυτή η απολογία περιλαμβάνει τους τρεις λόγους του Σωκράτη, όπως αυτός τους εκφώνησε στην πραγματικότητα. Αργότερα, το 360 π.Χ.², ο Ξενοφών γράφει και αυτός την «Απολογία Σωκράτους». Η τρίτη χρονικά Απολογία Σωκράτους γράφεται το 344 μ.Χ. από τον Σοφιστή Λιβάνιο στην Αντιόχεια. Κύρια πηγή³ για την παρούσα έρευνα αποτελεί η Απολογία Σωκράτους του Πλάτωνα, όχι γιατί είναι η χρονικά πρώτη, άλλα διότι ο Πλάτων ήταν στην δίκη παρών. Αντίθετα τότε, το 399 π.Χ., ο Ξενοφών απουσιάζει σε εκστρατεία στην Μικρά Ασία και συγγράφει την Απολογία Σωκράτους 39 χρόνια μετά την δίκη βάσει αφηγήσεων. Ως πηγές για την δίκη χρησιμοποιούνται όμως και οι γενικές πηγές, δηλαδή τα αντικείμενα, τα έγγραφα, οι πάπυροι και οι επιγραφές που παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες σχετικές με το πώς διεξαγόταν η ποινική ή αστική δίκη στην Αθήνα.

 

 

     Η διαφορά λοιπόν της παρούσας μελέτης έγκειται σε αυτό, ότι, ενώ υπάρχουν πολλά έργα που γενικά περιγράφουν την διαδικασία της απονομής της δικαιοσύνης στην αρχαία Αθήνα και Ελλάδα, και πλείστα άλλα που αναπτύσσουν μια γενική φιλοσοφική, κοι­νωνική, ηθική προβληματική απτόμενη της δίκης, εκλείπει ωστόσο ή συστηματική και με σαφήνεια παρουσίαση της δίκης, όπως ακριβώς αυτή διεξάγεται στην Αθήνα το 399 π.Χ. με βάση τις πρωτογενείς και δευ­τερογενείς, τις ειδικές και γενικές πηγές. Ό συνδυασμός των πληροφοριών των πηγών αποσκοπεί εδώ στην σαφή παρου­σίαση της δίκης του Σωκράτή βάσει του αττικού δικονομικού δικαίου. Όπου κρί­νεται απολύτως αναγκαίο, γίνεται ανα­φορά και σε άλλα ζητήματα, είτε σε νομικά ζητήματα άσχετα προς την δίκη ή σε κοι­νωνικά, πολιτικά και ηθικά ζητήματα σχε­τικά με την δίκη. Αυτές οι αναφορές γίνο­νται πάντως κυρίως σε υποσημειώσεις, ώστε να μην χάση ό αναγνώστης την ευκαιρία να δη «ζωντανά» πώς εξελίχθηκε από την αρχή μέχρι το τέλος ή πιο συ­γκλονιστική δίκη όλων των εποχών⁴.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Η ΠΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΚΗ ΒΗΜΑ-ΒΗΜΑ» →