Ο αρχαιοελληνικός σπόρος της δημοκρατίας
(αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Francois Dosse
«Καστοριάδης – Μια ζωή)
Ο Εντγκάρ Μορέν γράφει: «Ο Κορνήλιος […] ανέτρεχε απευθείας στα έργα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, αλλά δεν ήταν ένας φιλόσοφος “κλεισμένος στον κόσμο του”· προσπαθούσε να σκέφτεται με βάση την κουλτούρα και τη γνώση της εποχής του. […] Κρατούσε από την παρουσία των προγόνων του στο έδαφος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μια προσέγγιση βαλκάνιου χωρικού, αλλά, αν λάβει κανείς υπόψη το σπινθηροβόλο πνεύμα του, ήταν ένας Αθηναίος του αιώνα του Περικλή. Ήταν ταυτόχρονα ένας θερμός Μεσογειακός και ένας αυθεντικός εκπρόσωπος του ευρωπαϊκού πολιτισμού· στο πρόσωπό του η Ανατολή συνυπήρχε με τη Δύση. Αυτός ο έλληνας μετανάστης που έγινε με τον καιρό Γάλλος συνέβαλε στον πλούτο και στην οικουμενικότητα της γαλλικής κουλτούρας».[1]
Ο Καστοριάδης είχε με την Ελλάδα ισχυρούς αλλά και αντιφατικούς δεσμούς. Διατηρούσε πάντα μια σχεδόν σωματική σχέση με τις αισθήσεις, ακόμα και με τις μυρωδιές, ενός κόσμου μεσογειακού. Αυτή η σχέση τον ωθούσε κάθε καλοκαίρι να περνά δύο μήνες στα ελληνικά νησιά, αρχικά στη Σκόπελο και έπειτα στην Τήνο. Ταυτόχρονα, η έντονα κριτική προσέγγισή του στην πραγματικότητα της σύγχρονης Ελλάδας θυμίζει κάπως το χαριτολόγημα ότι ο σημερινός Έλληνας είναι ουσιαστικά ένας υπήκοος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που θεωρεί τον εαυτό του Ιταλό. Για τον Καστοριάδη, η σύγχρονη Ελλάδα ελάχιστη σχέση έχει με εκείνη του Αριστοτέλη, και γενικά της αρχαιότητας. Αλλά και η υποδοχή του έργου του στη σύγχρονη Ελλάδα υπήρξε πάντα εξίσου αμφίθυμη, καλύπτοντας όλο το φάσμα από την απόρριψη του «ετερόδοξου» έως τη γοητεία που ασκούσε ως επιφανής διανοούμενος με σημαντική καριέρα στο εξωτερικό. Μπορεί κάποιοι στην Ελλάδα να ένιωθαν υπερήφανοι για την ελληνική καταγωγή ενός τόσο σημαντικού στοχαστή διεθνούς εμβέλειας, αλλά τα ελληνικά πανεπιστήμια παρέμειναν πάντα ιδιαίτερα επιφυλακτικά απέναντι του.
Συνέχεια ανάγνωσης «Ο ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ»
