Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΗΘΩΝ ΚΑΙ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΤΑΜΟΣ

kion1Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΗΘΩΝ ΚΑΙ ΔΑΣΚΑΛΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΤΑΜΟΣ

Η ομιλία μου κατά την εκδήλωση μνήμης στο συμπολίτη μας φιλόλογο, δάσκαλο, λογοτέχνη, ποιητή ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Δ. ΣΤΑΜΟ

Συμπολίτες και φίλοι

Τι θα μπορούσε, αλήθεια, να πει κανείς για τον ποιητή που με τρόπο αφοριστικό διατύπωσε ένα στίχο-καθρέπτη του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού;

«Το ελληνικό μέτρον είναι το πένθος του λόγου»

έχει γράψει ο Παναγιώτης Στάμος

Όμως είμαστε εδώ για να μη μείνει άδηλο το πένθος της απώλειάς του. Και ενώ η βαρύτητα κάθε ανθρώπινης απώλειας είναι σχεδόν καταμετρημένη, το βάρος εκείνης ενός δασκάλου δεν προσμετράται εύκολα, είναι ειδικό. Τουλάχιστον έτσι το βίωσα, γιατί την ιδιότητα αυτή είχε ο Παναγιώτης για μένα. Κι ενώ ο ίδιος ήλπιζε μόνο να του τυχαίνουν καλύτεροι δάσκαλοι, δηλ. μαθητές, σε τι μπορούν να ελπίζουν όσοι θήτευσαν δίπλα του μετά την απώλειά του;

Εκτός της αγοράς όπου θορυβούν οι ατάλαντοι, ενεργούσε στις παρυφές της πνευματικής ζωής του τόπου. Εξαιρετικά σημαίνων με τη λάμψη του έργου, της σκέψης και του ήθους του, λειτουργούσε κι επιδρούσε όπως ο Σωκράτης σπέρνοντας τη γόνιμη αμφιβολία. Και με αρωγό το ιδιαίτερο χιούμορ που τον διέκρινε υπήρξε δάσκαλος και πνευματικό καταφύγιο για πολλούς.

Για δε την ιδιότητα του ποιητή που τον χαρακτήριζε αρκεί η σχετική αναφο-ρά στο πρώτο του βιβλίο:

«Είμαι περίεργος να μάθω σε ποιο σχολείο φοίτησε ο Μακρυγιάννης, για τον Όμηρο φυσικά δε ρωτάω, γιατί αυτός δεν προσφέρει γνώσεις, αλλά υποκαθιστώντας το Θεό, παράγει τη γνώση και τον κόσμο με το μόνο τρόπο που ο κόσμος γίνεται κόσμιος, δηλ. την ποίηση».

Συνέχεια ανάγνωσης «Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΗΘΩΝ ΚΑΙ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΤΑΜΟΣ»

Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ

kion1Η αισθητική θεωρία του Σωκράτη

 Η αισθητική των αρχαίων Ελλήνων

Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Αλέξανδρος Πέτρου

 

    Ο Σωκράτης είναι κυρίως γνωστός για τις ιδέες του στην ηθική και τη λογική, αλλά έχει και μια θέση στην ιστορία της αισθητικής. Οι απόψεις του περί της τέχνης […] μας μεταφέρονται από τον Ξενοφώντα […]

 Οι αναπαραστατικές τέχνες

 Σύμφωνα με τον Ξενοφώντα, ο Σωκράτης επιχείρησε ουσιαστικά να καθιερώσει το σκοπό του έργου ενός καλλιτέχνη, ενός ζωγράφου ή γλύπτη, και να εξηγήσει γιατί το έργο του διαφοροποιείται από το έργο των υπόλοιπων ανθρώπων ή –για να χρησιμοποιήσουμε σύγχρονη ορολογία- ποιο είναι εκείνο το γνώρισμα δια του οποίου διακρίνονται οι «καλές τέχνες» από τις υπόλοιπες.

[…] Η εξήγηση του Σωκράτη ήταν πως, ενώ οι άλλες τέχνες (π.χ. αυτή του υποδηματοποιού) έφτιαχναν αντικείμενα που η φύση δεν μπορούσε να δημιουργήσει, η ζωγραφική και η γλυπτική επαναλάμβαναν και μιμούνταν όσα η φύση δημιουργούσε. Θεωρούσε δηλαδή πως οι καλές τέχνες είχαν χαρακτήρα μιμητικό και αναπαραστατικό, κάτι που τις διέκρινε από τις υπόλοιπες τέχνες. (Ξενοφώντας Απομνημονεύματα, 3.10, 1-5) «Σίγουρα, η ζωγραφική απεικονίζει τα πράγματα που βλέπουμε, είπε ο Σωκράτης στον Παρράσιο το ζωγράφο. Με τα λόγια αυτά διατύπωσε τη θεωρία της μίμησης της φύσης από την τέχνη. Για τους Έλληνες αυτή η ιδέα ήταν φυσική, διότι αντιστοιχούσε στην πεποίθησή τους σχετικά με την παθητική φύση του νου ως ολότητας. Έτσι, έτυχε αποδοχής και κατέστη η βάση των πρώτων σπουδαίων συστημάτων αισθητικής, εκείνων του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Ο διάλογος μεταξύ του Σωκράτη και του Παράσιου μας δείχνει πως γεννήθηκε η ιδέα αυτή: τόσο ο φιλόσοφος όσο και ο καλλιτέχνης χρησιμοποιούν ασαφή ορολογία και πολλούς όρους (εικασία, απεικασία, αφομοίωσις, εκμίμησης και απομίμησης) για να σημαίνουν την αναπαράσταση. Το ουσιαστικό μίμησις, που αργότερα έγινε αποδεκτό, δεν χρησιμοποιήθηκε ούτε μια φορά.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ»