Ο ΛΟΓΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ
Η άχρονη κοσμοθέαση του Ηράκλειτου και το «αναποδογύρισμά» της στο Ευαγγέλιο
Ίων Δημόφιλος
Ηλεκτρολόγος – Ηλεκτρονικός Μηχανικός Ε.Μ.Π.
Ο Ηράκλειτος, παρά τα λίγα αποσπάσματά του, που σώθηκαν αποδεικνύεται μεγάλος κοσμολόγος, αστρονόμος, μαθηματικός, βιολόγος και πολιτικός, μιά τέλεια πολυμερής προσωπικότητα. Αναζητώντας τον εαυτό του ανάμεσα στη δίνη της διαρκούς κι αδιάκοπης ροής και πάλης των εξωτερικών και εσωτερικών του στοιχείων, αληθινός στοχαστής, είδε την αλήθεια κατάματα στην ολότητά της και απαλλαγμένος από κάθε πάθος και σκοπιμότητα την αποκάλυψε στους ανθρώπους λακωνικά και σιβυλλικά καθοδηγώντας τους στο δρόμο της αρετής και της σοφίας. Αλήθειες ωμές, ιδέες ελεύθερες και αυτοδύναμες συνθέτουν το ηρακλείτειο έργο, που ενωμένες σε σύνολο καλύπτουν όλους τους χώρους του επιστητού, γνωστούς και αγνώστους.
Κατηγορία: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Ο ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Ο ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ TOY ΚΟΣΜΟΥ
Jean FRERE
Μετάφραση: Στέλλα Νικολούδη
Στούς στίχους πού ἔχουν σωθεῖ ἀπό τό ποίημα τοῦ Παρμενίδη, οἱ στίχοι 50-61, μέ τούς ὁποίους κλείνει τό ἀπόσπασμα 8, σημειώνουν μιά καμπή. Τό πρῶτο μέρος τοῦ ποιήματος εἶχε μιλήσει γιά τό Ὄν (τό ἐόν) (ἀποσπ. 8, στ. 19, στ. 32, στ. 35· ἤδη ἀποσπ. 4, στ. 2) καί τό ἀδύνατο τῆς ὕπαρξης τοῦ ὁλοσχεροῦς Μή Ὄντος (ἀποσπ. 8, στ. 7). Τό Ὄν ἀποκαλύπτεται καθώς ἀναδύεται ὡς λόγος (φάσις) (ἀποσπ. 8, στ. 35), ὡς σκέψη {νόημα) (στ. 33 – 35), ὡς ἀλήθεια (ἀληθείη) (στ. 51). Παραμένει ὁμως ὁ Παρμενίδης σέ ἕναν καθαρό στοχασμό πάνω στό Ὄν καί στά χαρακτηριστικά τοῦ Ὄντος; Πολλοί στοχαστές, φιλόσοφοι ἤ ἱστορικοί ταῆς φιλοσοφίας, ὑποστήριξαν, λανθασμένα, τήν ἄποψη αὐτή. Πραγματικά, αὐτό πού πρόκειται νά δείξουμε εἶναι ὅτι ὁ λόγος γιά τό Ὄν δέν ἔχει νόημα παρά μόνον ὡς θεμέλιο ἕνος λόγου γιά τόν Κόσμο. Μετά τόν γεμάτο πίστη λόγο (λόγος πιστός) (ἀποσπ. 8, στ. 50 πρβλ. ἀποσπ. 1, στ. 30) πού ἀφοροῦσε τήν Ἀλήθεια ἤ τό Ὄν, ὁ Παρμενίδης, δίχως νά ἀρκεστεῖ, ὅπως πολύ συχνά ἔχει πιστευθεῖ, στό νά καταγγείλει τίς ἀπατηλές γνῶμες τῶν θνητῶν, διατυπώνει μέ σαφήνεια κρίσεις (γνώμη) (ἀποσπ. 8, στ. 61) πού ἐπιτρέπουν νά γνωσθεῖ, στό μέτρο τοῦ δυνατοῦ, ὁ Κόσμος. Ὁ Παρμενίδης, στό δεύτερο μέρος τοῦ ποιήματος, ἀπό τό ἀπόσπασμα 8, στ. 50-61, μέχρι τό ἀπόσπασμα 19, ἐπικρίνει μέν σαφῶς ὁρισμένες λανθασμένες ἀντιλήψεις γιά τόν Κόσμο καί τό “Σύμπαν” (πᾶν) (ἀποσπ. 9, στ. 3), δέν παραλείπει ὁμως νά σκιαγραφήσει τή δική του ἀντίληψη γιά τόν Κόσμο.

