Το ταξίδι της μεταφυσικής

 

Μια ολοκληρωμένη εικόνα της σκέψης του Παρμενίδη, του κατ» εξοχήν φιλοσόφου του όντος, και ταυτόχρονα μια ελπιδοφόρα εξάπλωση του ελληνικού φιλοσοφικού λόγου πέρα από τα παραδοσιακά όρια του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη.

 

Σπύρος Ράγκος

διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

 

Πρώτο και έσχατο ζητούμενο της φιλοσοφικής δραστηριότητας είναι η αποκάλυψη του κοσμικού μυστηρίου. Αμεση απόρροια αυτής της ανακάλυψης, αν επιτευχθεί, είναι η κατανόηση της θέσης του ανθρώπου μέσα στο συνολικό πλέγμα σχέσεων της φυσικής πραγματικότητας. Για ολόκληρη την ελληνική φιλοσοφία η ηθική υποτάσσεται στην οντολογία. Ο πρώτος έλληνας διανοητής που διαστοχάστηκε την έννοια του όντος και χρησιμοποίησε αυτόν τον όρο για να δηλώσει την ουσιώδη ενότητα και ταυτότητα των επί μέρους πραγμάτων του κόσμου είναι ο Παρμενίδης. Για την αρχαία φιλοσοφική παράδοση ο Παρμενίδης είναι ο κατ’ εξοχήν φιλόσοφος του όντος.

Τα τελευταία χρόνια έχει παρουσιαστεί στην Ελλάδα μια διστακτική αλλά ελπιδοφόρα άνθηση στον χώρο της μελέτης των αρχαίων φιλοσόφων που ξεπερνά τα στενά παραδοσιακά όρια του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Μέρος, αν όχι καρπός, αυτής της κινητικότητας είναι και η μονογραφία για τον Παρμενίδη του Π. Θανασά. Ανταποκρινόμενη στις σύγχρονες απαιτήσεις για πληρέστερη κατανόηση του αρχαιοελληνικού στοχασμού η μελέτη αυτή παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη εικόνα της σκέψης του εξεταζόμενου φιλοσόφου.

Συνέχεια ανάγνωσης «ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ» →

Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ TOY ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΚΕΠΤΙΚΙΣΜΟΥ

ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ

Venant Gauchy

 

Μετάφραση Μίλτου Πασχαλίδη,

 μεταπτυχιακού φοιτητή του ΦΚΣ  του Πανεπιστημίου Κρήτης»

 

Ο σκεπτικισμός είναι νομίζω η μορφή αρχαίας σκέψης που άσκησε την πιο διαρκή και ισχυρή επίδραση στη νεότερη εποχή. Χρησιμοποιώ την έκφραση «μορφή σκέψης», γιατί δεν πρόκειται για μια σχολή, αλλά για περισσότερες, καθεμιά από τις οποίες γνώρισε μια μακρά ιστορική εξέλιξη ενίοτε για πολλούς αιώνες, με κάποιες περιόδους σε λανθάνουσα κατάσταση. Πρόκειται μάλιστα για σχολές οι οποίες συχνά είχαν ζωηρές διαφωνίες μεταξύ τους. Ο πυρρωνισμός, για παράδειγμα, αντιμαχόταν σφοδρότατα την Ακαδημία τη λε­γάμενη «σκεπτική», λέγοντας πως αυτή δεν διαφωνούσε με διάφορες μορφές δογματισμού.

Η ετυμολογία της λέξης «σκεπτικισμός» παραπέμπει στον ελληνικό όρο «σκέψις» που απλά σημαίνει «εξέταση, προσεκτική εκτίμηση, μελέτη». Προφανώς δεν είναι αυτό το στοιχείο που διακρίνει τους σκεπτικούς από εκείνους που οι σκεπτικοί αποκαλούν «δογματικούς». Ακόμα και οι δογματικοί οφείλουν να εξετάζουν και να διερευνούν τα γεγονότα που προσπαθούσαν να εξηγήσουν (για παράδειγμα, ο Αριστοτέλης γράφει στα Φυσικά II, 4, 196b 5-7, ότι πρέπει να εξετάσει [σχεπτέον] τι είναι η τύχη και το αυτόματον). Ο σκεπτικός πιστεύει προφανώς ότι είναι ο μόνος που θα εξετάσει με σωστό τρόπο τα πράγματα, εφόσον όλοι οι άλλοι καταλήγουν σε δογματικές κρίσεις. Χρειάζεται κάτι περισσότερο από μία απλή σκέψιν για να διακριθεί ο σκεπτικισμός από τις άλλες μορφές στοχασμού.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΚΕΠΤΙΚΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ» →