Ο ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΙ Η ΑΧΡΟΝΗ ΣΟΦΙΑ ΤΟΥ
Από το έργο του IRVIN D.YALOM
«ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΤΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ – ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΠΙΣΩ ΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ»
Ο Επίκουρος πίστευε ότι η αποστολή της φιλοσοφίας είναι ν’ ανακουφίσει την ανθρώπινη δυστυχία. Ποια αιτία όμως βρίσκεται στη ρίζα της ανθρώπινης δυστυχίας; Ο Επίκουρος δεν είχε καμιά αμφιβολία ως προς την απάντηση στο ερώτημα αυτό: ο πανταχού παρών φόβος μας για τον θάνατο.
Η τρομακτική σκέψη του αναπόφευκτου θανάτου, επέμενε ο Επίκουρος, μας εμποδίζει ν’ απολαύσουμε τη ζωή μας και δεν αφήνει καμιά ηδονή αδιατάρακτη. Επειδή καμιά δραστηριότητα δεν μπορεί να ικανοποιήσει τη λαχτάρα μας για αιώνια ζωή, οποιαδήποτε δραστηριότητα είναι εγγενώς μη ικανοποιητική. Ο Επίκουρος έγραψε ότι πολλοί άνθρωποι αναπτύσσουν ένα μίσος για τη ζωή – σε σημείο να φτάνουν, κατά έναν ειρωνικό τρόπο, ακόμα και στην αυτοκτονία. Άλλοι αφοσιώνονται στη φρενιτιώδη και άσκοπη δραστηριότητα, η οποία δεν έχει άλλο στόχο από την αποφυγή της οδύνης που είναι εγγενής στην ανθρώπινη μοίρα.
Ο Επίκουρος απάντησε στην ατελείωτη και ανικανοποίητη αναζήτηση καινούριων δραστηριοτήτων προτρέποντάς μας ν’ αποθηκεύουμε και ν’ ανακαλούμε βαθιά χαραγμένες μνήμες ευχάριστων εμπειριών. Αν μπορούμε να μάθουμε ν’ αντλούμε πάλι και πάλι από αυτές τις μνήμες, υποστήριζε, τότε δεν θα έχουμε ανάγκη την ατελείωτη ηδονιστική αναζήτηση.
Κατηγορία: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
ΛΥΚΕΙΟ – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ
Ομώνυμο κεφάλαιο από το έργο του Α. Β. Γιαννικόπουλου
«Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ»
Το 335 π.Χ., ο Αριστοτέλης ίδρυσε στην Αθήνα τη δική του σχολή, αφού πρώτα απέκτησε πλούσιες περί την εκπαίδευση εμπειρίες, α) Θήτευσε επί είκοσι (20) ολόκληρα χρόνια στην Ακαδημία, όπου μαθήτευσε πλησίον του Πλάτωνα, αλλά και δίδαξε και συνέγραψε ποικίλου περιεχομένου βιβλία.
β) Χρημάτισε δάσκαλος του μετέπειτα Μ. Αλεξάνδρου επί 2-3 χρόνια1, γ) Πέντε (5) έτη έζησε στη Μυτιλήνη και στη Μικρασιατική Άσσο, διδάσκοντας νέους και ερευνώντας τα έμψυχα και άψυχα όντα.
Η νέα φιλοσοφική σχολή της Αθήνας κτίστηκε ανάμεσα στο Λυκαβηττό και τον Ιλισσό, δίπλα στο Λύκειο γυμνάσιο, από το οποίο πήρε και την ονομασία της. Εκτός όμως από Λύκειο, το Αριστοτελικό σχολείο είναι γνωστό κι ως «Περίπατος» και οι προερχόμενοι απ’ αυτό φιλόσοφοι «περιπατητικοί». Από πού άραγε προήλθε η δεύτερη ονομασία της σχολής;
α) Απ’ ό, τι είπαμε για τα γυμνάσια της Αθήνας σε προηγούμενο κεφάλαιο, δεν είναι δύσκολο να εντοπίσουμε το λόγο. Υπενθυμίζουμε ότι σε καθένα από τα τρία (3) γυμνάσια της κλασικής Αθήνας υπήρχε μακρόστενος χώρος με κιονοστοιχία δεξιά κι αριστερά και στέγαστρο, γνωστός ως «περίπατος». Σ’ αυτόν κατέφευγαν οι επισκέπτες του γυμνασίου όταν ο ήλιος έκαιγε ή ο ουρανός ξαλάφρωνε τα βαριά σύννεφα από το υγρό τους φορτίο. Φαίνεται ότι ο Αριστοτέλης συνήθιζε, όπως άλλωστε μας πληροφορεί ο Διογένης Λαέρτιος, να διδάσκει σ’ αυτό το χώρο2 κι όταν οι καιρικές συνθήκες δεν ήσαν και τόσο δυσμενείς.
β) Άλλοι λένε ότι ο φιλόσοφος συνήθιζε, όπως ο Πρωταγόρας στην αυλή της οικίας του Καλλία3, να διδάσκει περιπατώντας, περιστοιχιζόμενος από τους μαθητές του. Απ’ αυτή του τη συνήθεια η σχολή ονομάστηκε Περίπατος.
Ποια από τις δύο εκδοχές είναι η επικρατέστερη; Η απάντηση δεν είναι εύκολη, αν και για την πρώτη υπάρχει γραμματειακή μαρτυρία. Έχουμε τη γνώμη ότι κι η δεύτερη δεν πρέπει ν’ απορριφθεί. Επομένως ο συνδυασμός των δύο είναι προτιμότερος. Τη στιγμή που η πρώτη ερμηνεία της δεύτερης ονομασίας της Αριστοτελικής φιλοσοφικής σχολής είναι τεκμηριωμένη, απομένει να υποστηρίξουμε με λογικά επιχειρήματα τη δεύτερη άποψη για την ονομασία της ως Περιπάτου.
