αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του Bormann Karl
«ΠΛΑΤΩΝ»
1 Ίδρυση του κράτους και κάθαρση (Πολιτεία 369a-427c)
Κατά την παρουσίαση της θεωρίας του Πλάτωνα για το κράτος σημείο αναφοράς έχουμε την Πολιτεία. “Πολιτεία” – λέξη που τις περισσότερες φορές μεταφράζεται ως “κράτος” – σημαίνει τα ακόλουθα: σύνολο πολιτών, πολιτικό δικαίωμα, δημόσια δράση, διακυβέρνηση, μορφή διακυβέρνησης, πολίτευμα, κράτος με τη γεωγραφική έννοια (πρβ. Ε Gschnitzer στο: Lexikon der Alien Welt, σελ. 2390). Ο υπότιτλος “ἤ περί δικαίου” που προστέθηκε αργότερα υποδεικνύει το πραγματικό θέμα του έργου· το κράτος, η πόλις, χρησιμεύει ως παράδειγμα, στο οποίο θα παρουσιαστεί η δικαιοσύνη. Μετά από μερικές αποτυχημένες απόπειρες ορισμού στο πρώτο βιβλίο της Πολιτείας, που έλαβε το όνομα Θρασύμαχος (πρβ. παραπάνω, σελ. 49), οι συνομιλητές του Σωκράτη Γλαύκων και Αδείμαντος, αδέλφια του Πλάτωνα, του ζητούν να παρουσιάσει πιο πειστικά απ’ όσο πρωτύτερα την υπεροχή της δικαιοσύνης έναντι της αδικίας. Και οι δυο γίνονται υποστηρικτές της αντίπαλης μερίδας* σύμφωνα μ’ αυτή η δικαιοσύνη παρουσιάζεται στους λόγους τους ως επίπονη και βλαβερή, ενώ η αδικία ως επικερδές αγαθό.
Κατηγορία: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ
Οι κατήγοροι του Σωκράτη
επίτιμης διευθύντριας Κέντρου Φιλοσοφίας Ακαδημίας Αθηνών,
αντεπιστέλλοντος μέλους Ακαδημίας Μόσχας
Πρόλογος
Η Ιστορία είναι τραγική και γίνεται τραγικότερη όταν περνούν στις σελίδες της «εφιάλτες», «αχυράνθρωποι», «θρασυβουλοι», χάρη στη μολυβένια δύναμη της μετριότητάς τους που καταφέρνει να βλάπτει («ποιείν κακώς») τους άξιους «γεννήτορες» της πνευματικής ζωής· εκείνοι όμως μπαίνουν, όπως ακριβώς είναι («οίοι εισίν») στις σελίδες της, υποδείγματα «εσαεί» αυτογνωσίας και ήθους1.
1. Πρόσωπο και προσωπεία
Μεταξύ 11 και 18 Μαρτίου του 399 π.Χ., στο δικαστήριο της Ηλιαίας2 αρχίζει και τελειώνει μέσα στην ίδια μέρα η δίκη του εβδομη-ντάχρονου Σωκράτη «Σωφρονίσκου, Αλωπεκήθεν» .
Οι δικαστές κάθονται στα έδρανά τους, αφού έδωσαν τον καθιερωμένο όρκο, με έμφαση στη διαβεβαίωση ότι θα ψηφίσουν αποκλειστικά για το αντικείμενο της δίκης (αρχή η οποία δεν τηρήθηκε στη συνέχεια).
Παγεροί, «θρασυβουλοι» (με την ετυμολογική σημασία του όρου, της θρασείας βουλής), εμφανίστηκαν και κάθισαν, σε μικρό κάθισμα ο καθένας, οι κατήγοροι του Σωκράτη: ο Μέλητος «νέος και αγνώς», «τετανόθριξ και ου πάνυ ευγένειος, επίγρυπος»3 – όπως τον περιγράφει ο Πλάτων στον Ενθύφρονα (3b) -, που είχε καταθέσει την γραφήν ασεβείας* και πρώτος πήρε τον όρκο, ο Ανυτος και ο Λΰκων, που προσήλθαν ως συνήγοροι του. Ο τελευταίος, επειδή φοβόταν τις συνέπειες από πιθανή αποτυχία (τον κίνδυνο να καταδικαστεί «σε πρόστιμο χιλίων δραχμών», Πλάτων, Απολογία 36 b), «αν η καταγγελία του έπαιρνε ψήφους λιγότερες από ένα πέμπτο του συνόλου των 501 δικαστών που συγκροτούσαν την Ηλιαία κατά την εκδίκαση της υπόθεσης»,5 είχε διαλέξει τον Μέλητο, προκειμένου να αναλάβει αυτός τους κινδύνους από την κατηγορία κατά του Σωκράτη.
