Β. Κάλφα
Καλά Σωκράτη, εσύ σκοτώθηκες νωρίς…
“Ποιος από μας πάει για το καλύτερο, μόνο ο θεός το ξέρει”: με αυτά τα λόγια ο Σωκράτης αποχαιρέτησε τους δικαστές του στην τελευταία δημόσια παρουσία του (Πλάτων, Απολογία Σωκράτους 42a). Έναν μήνα μετά αποχαιρέτησε φίλους και μαθητές πίνοντας το κώνειο και θυμίζοντάς τους το χρέος στον θεό: να θυσιάσουν έναν κόκορα (Φαίδων 118a).
Δεν γνωρίζουμε αν οι μαθητές του θυσίασαν το πτηνό στον Ασκληπιό· ούτε αν κάποιοι απαρνήθηκαν τον νεκρό δάσκαλο προτού λαλήσει ο πετεινός. Εξάλλου, πώς απαρνιέσαι τον δάσκαλό σου; Όταν αναιρείς τη διδασκαλία του αλλά τον επικαλείσαι; Όταν δεν θέλεις να σε αποκαλούν μαθητή του; Ή όταν τον ακολουθείς πιστά; Και πώς ακολουθίες έναν δάσκαλο ή μια διδασκαλία; Τι απέγινε, τελικά, το μάθημα του Σωκράτη;
“Το ζήτημα είναι τώρα τι κάνουμε, σε μια πόλη σαν την Αθήνα, την πιο ελεύθερη, που σκότωσε τον κατεξοχήν φιλόσοφο,” θα σκέφτηκαν πολλοί από τους μαθητές του Σωκράτη, που δεν ήταν και λίγοι. “Ποια θα είναι η τύχη της φιλοσοφίας και ο ρόλος του φιλοσόφου;” Με τη θανάτωση του Σωκράτη μερικοί φιλόσοφοι πρέπει να ένιωσαν ότι είναι επικίνδυνο να είσαι ο άνθρωπος που (κατηγορείσαι ότι) εισάγεις “καινά δαιμόνια” στην πόλη σου. Η οργανωμένη πόλη δεν φαινόταν να σηκώνει μεγάλη αμφισβήτηση για τις αξίες της, τα ιερά και τις συνήθειές της, τις πολιτικές και ψυχολογικές της βεβαιότητες. Εδώ ένας ολόκληρος Σωκράτης απέτυχε: κι αν ήθελε να ήταν η “αλογόμυγα” που δεν άφηνε την κοινωνία να εφησυχάσει, η κοινωνία δεν το είχε σε τίποτε να ησυχάσει διά παντός από αυτόν.
Κατηγορία: ΣΩΚΡΑΤΗΣ
Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ
Κώστα Μπέη
ΠΗΓΗ: http://www.antifono.gr
1 Η προβληματική της ταυτότητας της σωκρατικής και της πλατωνικής μεταφυσικής και θεολογικής φιλοσοφίας
Η θρησκευτικότητα του Σωκράτη, καθώς και η στάση του απέναντι στο πρόβλημα του θανάτου συνιστούν δυό από τα κύρια σημεία αναφοράς για την αμφισβήτηση της ταυτότητας του ιστορικού και του πλατωνικού Σωκράτη [1]. Υποστηρίζεται σχετικώς ότι ο ιστορικός Σωκράτης ήταν αποκλειστικώς ηθικός φιλόσοφος, άσχετος με την πλατωνική μεταφυσική και θεολογική φιλοσοφία του Πλάτωνα, όπως επίσης με τη διδασκαλία εκείνου για τον κόσμο των ιδεών και την αθανασία της ψυχής [2]. Από την άλλη μεριά ο ίδιος ο Πλάτων είχε διαβεβαιώσει οτι δεν υπάρχουν δικά του συγγράμματα, κι ότι όσα κυκλοφορούν με το δικό μου όνομα, αρκούνται στο να καταγράφουν τη διδασκαλία του Σωκράτη [3].
