Μπορεί ο συγγραφέας των «Νόμων» να θεωρηθεί προπάτορας του ρεπουμπλικανισμού; Υπάρχει η σωκρατική ψυχή; Τι πρέσβευαν ο Πρωταγόρας, ο Γοργίας, ο Θρασύμαχος;
του ΘΑΝΑΣΗ ΣΑΜΑΡΑ
Διδάσκει Φιλοσοφία στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Το παράδοξο του αμοραλισμού
Η ανάπτυξη της σοφιστικής είναι συνυφασμένη με την εμφάνιση της αρχαίας δημοκρατίας. Με τις αλλαγές που συντελούνται τον 7ο και τον 6ο αι. π.Χ. η παραδοσιακή πολιτική κυριαρχία της έγγειας αριστοκρατίας αμφισβητείται και νέες κοινωνικές δυνάμεις έμποροι, βιοτέχνες, ναυτικοί, ελεύθεροι μικροκαλλιεργητές αποκτούν πολιτικό ρόλο. Στο πλαίσιο της δημοκρατίας δεν αρκεί πλέον η αριστοκρατική καταγωγή για την εξασφάλιση της πολιτικής εξουσίας. Η διευρυμένη σύνθεση της Εκκλησίας του Δήμου, η οποία αποτελεί το κυρίαρχο πολιτειακό όργανο, και η αρχή της πλειοψηφίας βάσει της οποίας λαμβάνονται οι αποφάσεις σημαίνουν ότι για να πετύχει κανείς πολιτικά πρέπει να πείσει τον δήμο. Η επιτυχία αυτή εξασφαλίζεται από τη ρητορική, την οποία διδάσκουν οι σοφιστές. Ενώ δεν έχουν ιδιαίτερη συνοχή σε ό, τι αφορά τις πεποιθήσεις και τα ενδιαφέροντά τους, όλοι οι σοφιστές έχουν το κοινό σημείο ότι είναι αμειβόμενοι δάσκαλοι της ρητορικής.
Οι σπουδαιότεροι από αυτούς είναι πραγματικοί στοχαστές που καταπιάνονται με ζητήματα ηθικής και πολιτικής καθώς και γνωσιοθεωρίας και μεταφυσικής. Ταυτόχρονα επεξεργάζονται κατηγορίες που παίζουν σημαίνοντα ρόλο στη μεταγενέστερη σκέψη, όπως τη διάκριση νόμου και φύσης.
Κατηγορία: ΣΟΦΙΣΤΕΣ
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΤΟΥΣ ΣΟΦΙΣΤΕΣ
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΤΟΥΣ ΣΟΦΙΣΤΕΣ
Από τον Όμηρο μέχρι τον Σόλωνα
αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του
«Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Είναι μόδα μεταξύ των σύγχρονων ιστορικών της αρχαίας Ελλάδας να κάνουν παραλληλισμούς ανάμεσα στην ιστορία της αρχαίας Ελλάδας και. σε αυτήν του σύγχρονου κόσμου. Διαβάζουμε για τον αρχαίο ελληνικό «μεσαίωνα», την αρχαία ελληνική «μεταρρύθμιση», την αρχαία ελληνική «αναγέννηση». Οι ιστορικοί διαφέρουν ως προς τους παραλληλισμούς που κάνουν: Ενώ ο ένας μπορεί να συγκρίνει ολόκληρη την κλασική περίοδο της αρχαίας Ελλάδας μέχρι το τέλος 5ου αιώνα με τη μεσαιωνική περίοδο της δικής μας ιστορικοί με το αιτιολογικό ότι και οι δύο περίοδοι ξεκίνησαν μεταναστεύσεις φυλών και ότι και οι δύο τελείωσαν με «την :κάλυψη του κόσμου και του ανθρώπου», ο άλλος μπορεί συγκρίνει την πρώιμη περίοδο της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, πριν την ανατολή του φωτός επί των ημερών του Σόλωνα, με την περίοδο του δικού μας μεσαίωνα και να τοποθετήσει την περίοδο της «μεταρρύθμισης» και της «αναγέννησης» στον 6ο αιώνα. Αν ακολουθήσουμε τη δεύτερη σύγκριση, μπορούμε να πούμε ότι η πολιτική σκέψη του αρχαίου ελληνικού μεσαίωνα βρίσκεται στον Όμηρο και στον Ησίοδο, οι οποίοι είναι στην πραγματικότητα και οι μόνοι συγγραφείς του. Μερικές φορές παρατίθεται ένα απόσπασμα του Ομήρου, για να δείξει ότι ο τελευταίος πίστευε στο θείο δικαίωμα της μοναρχίας:
Οὐκ ἀγαθόν πολυκοιρανίη. εἷς κοίρανος ἔστω,
εἷς βασιλεύς, ῷ ἔδωκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω
σκῆπτρόν τ’ ἡδέ θέμιστας.[1]
