Πλάτωνος   «Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α»

-Η συζήτηση περί δικαιοσύνης και αδικίας)-

  Εκηβόλος

  Α΄ βιβλίο

Η κατάβαση στον Πειραιά, στο σπίτι του Κέφαλου.

Η απόπειρα ορισμού : τι είναι δίκαιο;

 

Το πρώτο βιβλίο της Πολιτείας ανοίγει την αυλαία για το μεγάλο έργο. Μέσα σε μιαν ατμόσφαιρα γιορτής, που γίνεται αφορμή για την κατάβαση του Σωκράτη στον Πειραιά, και την προσδοκία του θανάτου, που επιστεγάζει τα γηρατειά, όπως τη ζει και την εκφράζει ο Κέφαλος, ακολουθεί η συζήτηση για τη δικαιοσύνη, που κορυφώνεται σε μιαν έσχατη αναμέτρηση ανά­μεσα στον βίο του δικαίου και του αδίκου. Απέναντι στον φιλό­σοφο στέκει ο σοφιστής, απέναντι στον αληθινό πολιτικό ο τύραννος.

            Ο Κέφαλος, ο γηραιός οικοδεσπότης, είναι ένας μέτοικος, πλούσιος έμπορος, όμως η ζωή του είναι κόσμια και τα πλούτη που κέρδισε, μετρημένα. ‘Εχει την αίσθηση ότι έζησε μια δίκαιη ζωή, και ήρεμα, με αγαθή ελπίδα, αντικρύζει τώρα τον θάνατο. ‘Οταν αποχωρεί όμως ο Κέφαλος, ο διάλογος αρχίζει έντονος.

            Το θέμα ξεκινά από μια παραδοχή της αρχής, που είναι κοινά αποδεκτή και ακολουθεί τη συμβατική ηθική, για να φτάσει σε μια καίρια αμφισβήτηση γύρω από την αξία της ζωής και το μέτρο που κρίνει αυτή την αξία.

 

Στην πρώτη σκηνή ο Σωκράτης συζητά με τον Πολέμαρχο, τον γιο του Κέφαλου.

Συνέχεια ανάγνωσης «Πλάτωνος «Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α» – Η συζήτηση περί δικαιοσύνης και αδικίας» →

Πλάτωνος  ΠΟΛΙΤΕΙΑ

– Ο  μύθος  του  Ηρός –

 

Εκηβόλος

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

            Η Πολιτεία του Πλάτωνα τελειώνει με ένα συμπέρασμα που αφορά τη δικαιοσύνη: οι δίκαιοι επιβραβεύονται, είτε σ’ αυτόν είτε στον άλλο κόσμο, και, αντίστροφα, οι άδικοι τιμωρούνται. Παράδειγμα χειροπιαστό για την τιμωρία των αδίκων αυτό του Αρδιαίου και των ομοίων του.

            Πρέπει σ’ αυτό το σημείο να επισημάνουμε, ασφαλώς, ότι η α π ό δ ε ι ξ η του Πλάτωνα για την τιμωρία των αδίκων μπορεί μεν, σύμφωνα με την Τυπική Λογική, να ευσταθεί, δεν παύει, όμως, να στηρίζεται σ’  ένα μύθο. Συγκεκριμένα: ο Πλάτων, μέ­σω της ε π α γ ω γ ι κ ή ς μεθόδου, μέσα δηλαδή από μια σειρά παραδειγμάτων, της τιμωρίας του Αρδιαίου και των ομοίων του, καταλήγει σ’ ένα γ ε ν ι κ ό συμπέρασμα σωστό. Όμως, η απόδειξή του είναι συζητήσιμη, αφού δε στηρίζεται στην εμπειρία. Αυτό, ασφαλώς, δε συμβαίνει για πρώτη φορά· και σε άλλες περιπτώσεις ο Πλάτων χρησιμοποιεί το μύθο ως α π ο ­δ ε ι κ τ ι κ ό εργαλείο.

            Ο διαμεσολαβητικός ρόλος του Ηρός : Ο Ηρ, γιος του Αρμένιου από την Παμφυλία, ήταν ένας γενναίος πολεμιστής, ο οποίος σκοτώθηκε σε μια μάχη. Εκεί παρέμεινε άταφος επί δέκα ημέρες, μαζί με τους άλλους νεκρούς συντρόφους του. Τη δωδέκατη ημέρα, όταν οι δικοί του τον μετέφεραν για να τον τοποθετήσουν στην νεκρική πυρά για αποτέφρωση, η ψυχή του πήρε σάρκα και οστά, και άρχισε να διηγείται στους θνητούς την ιστορία που έζησε το διάστημα που ήταν νεκρός.

            Σύμφωνα με τη διήγηση του Ηρός, οι ψυχές των νεκρών είχαν μεταβεί εἰς τόπον τινά δαιμόνιον, προκειμένου να κριθούν. Στο σημείο εκείνο υπήρχαν δύο χάσματα πάνω στη γη, και δύο ακριβώς απέναντι στον ουρανό. Ανάμεσα σ’ αυτά τα χάσματα του ουρανού και της γης δικαστές απένειμαν δικαιοσύνη στους νεκρούς. Όσες ψυχές ερχόντουσαν από τον ουρανό, για να κριθούν, ήσαν κατευχαριστημένες, ενώ όσες ερχόντουσαν από τη γη γεμάτες δυστυχία, αφού η υποχθόνια πορεία τους είχε διαρκέσει χίλια χρόνια. Ο Ηρ δεν πέρασε από τη διαδικασία της κρίσεως, αλλά του ανατέθηκε η «αποστολή» να παρακολουθήσει με λεπτομέρεια όλα όσα συνέβαιναν εκεί, προκειμένου να τα μεταφέρει στους θνητούς.

Συνέχεια ανάγνωσης «Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΗΡΟΣ» →