Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του
«Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
1. Το σχέδιο και τα κίνητρα της Πολιτείας
Η Πολιτεία, η οποία γράφτηκε στα ώριμα χρόνια του Πλάτωνα – κάπου γύρω στο τεσσαρακοστό έτος της ζωής του- και συνεπώς αντιπροσωπεύει την πληρότητα της σκέψης του καλύτερα από κάθε άλλο διάλογο, έχει φτάσει σε μας με διπλό τίτλο: Πολιτεία ή στα λατινικά Respublica (απ’ όπου προκύπτει και το όνομα με το οποίο συνήθως αναφέρεται ο διάλογος στις ευρωπαϊκές γλώσσες) ή Περί δικαιοσύνης. Ιλαρά τους δύο αυτούς τίτλους δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι είτε μία πραγματεία πολιτικής επιστήμης είτε μία πραγματεία δικαίου. Είναι ταυτόχρονα και τα δύο, και συνάμα κάτι παραπάνω. Είναι μία προσπάθεια να παραχθεί μία πλήρης φιλοσοφία του ανθρώπου. Πρωτίστως ασχολείται με τον άνθρωπο εν δράσει και συνεπώς ασχολείται με τα προβλήματα της ηθικής και πολιτικής ζωής. Όμως ο άνθρωπος είναι ένα όλον η δράση του δεν μπορεί να κατανοηθεί ξεχωριστά από τη σκέψη του. Συνεπώς, η Πολιτεία είναι επίσης μία φιλοσοφία του ανθρώπου εν σκέψει και των νόμων που διέπουν τη σκέψη του. Αν τη δει κανείς υπό αυτή την οπτική γωνία, ως να ενιαίο και οργανικό όλον. Αν τη δει κανείς με βάση τις ενότητες της, φαίνεται σχεδόν να αποτελεί μία σειρά πραγματειών, η καθεμιά από τις οποίες ασχολείται με το ξεχωριστό της αντικείμενο. Υπάρχει μία πραγματεία μεταφυσικής, η οποία επιδεικνύει την ενότητα όλων τιον πραγμάτων στην ιδέα του καλού. Υπάρχει μία πραγματεία ηθικής φιλοσοφίας, η οποία εξετάζει τις αρετές της ανθρώπινης ψυχής και δείχνει την ενότητα και την τελειότητά τους στη δικαιοσύνη. Υπάρχει μία πραγματεία περί εκπαίδευσης. Ο Rousseau είπε: «Η Πολιτεία δεν είναι ένα έργο σχετικά με την πολιτική αλλά η καλύτερη πραγματεία περί εκπαίδευσης που γράφτηκε ποτέ». Υπάρχει μία πραγματεία πολιτικής επιστήμης, η οποία σκιαγραφεί το πολιτικό σύστημα και τους κοινωνικούς θεσμούς (ιδίως αναφορικά με. την περιουσία και τον γάμο) που θα πρέπει να ρυθμίζουν ένα ιδεώδες κράτος. Τέλος, υπάρχει μία πραγματεία σχετικά με αυτό που θα μπορούσε να αποκληθεί φιλοσοφία της ιστορίας, η οποία εξηγεί τη διαδικασία της ιστορικής αλλαγής και τη σταδιακή παρακμή του ιδεώδους κράτους, δηλαδή τη μετατροπή του σε τυραννία. Όμως όλες αυτές οι πραγματείες συντίθενται σε μία, επειδή όλα αυτά τα θέματα εκείνη την εποχή ήταν ένα. Δεν υπήρχε αυστηρή διαφοροποίηση της γνώσης σε ξεχωριστές σπουδές, όπως αυτή που ο Αριστοτέλης αργότερα πρότεινε – αλλά ο ίδιος μάλλον δεν πραγματοποίησε.[1] Η φιλοσοφία του ανθρώπου ήταν ένα ενιαίο θέμα, το οποίο αντιμετώπιζε από ίση ή ανώτερη θέση το άλλο θέμα, τη φιλοσοφία της φύσης. Το ερώτημα στο οποίο ο Πλάτων προσπάθησε να απαντήσει ήταν απλά το εξής: Τι είναι καλός άνθρωπος και πώς οικοδομείται ένας καλός άνθρωπος; Ένα τέτοιο ερώτημα μπορεί να φαίνεται ότι ανήκει στη σφαίρα της ηθικής φιλοσοφίας και μόνο σ’ αυτή.
Συνέχεια ανάγνωσης «Η «ΠΟΛΙΤΕΙΑ» ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ»
Κατηγορία: ΠΛΑΤΩΝ
ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ
Οι Νόμοι του Πλάτωνα για την υβριστική κακολογία και την κατάχρηση του δημοσίου χρήματος
Χαράλαμπος Αποστολόπουλος
καθ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
1. Στο ενδέκατο βιβλίο των Νόμων του, όπου παρουσιάζονται οι διατάξεις κυρίως του οικογενειακού και αστικού δικαίου που θα πρέπει να διέπουν μια ευνομούμενη πολιτεία, παραθέτει ο Πλάτων μεταξύ άλλων και τις απόψεις του για την ποινική αντιμετώπιση όσων μιλούν υβριστικά και συκοφαντούν τους άλλους. Ο σχετικός νόμος ακολουθεί κατά αξιοσημείωτο τρόπο την νομοθετική διάταξη που αφορά τον αποκλεισμό από τους δημόσιους χώρους των παραφρόνων, προηγείται δε εκείνης που εξορίζει από την πόλη και την χώρα τους ζητιάνους
