Ο ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ TOY ΚΟΣΜΟΥ
Jean FRERE
Μετάφραση: Στέλλα Νικολούδη
Στούς στίχους πού ἔχουν σωθεῖ ἀπό τό ποίημα τοῦ Παρμενίδη, οἱ στίχοι 50-61, μέ τούς ὁποίους κλείνει τό ἀπόσπασμα 8, σημειώνουν μιά καμπή. Τό πρῶτο μέρος τοῦ ποιήματος εἶχε μιλήσει γιά τό Ὄν (τό ἐόν) (ἀποσπ. 8, στ. 19, στ. 32, στ. 35· ἤδη ἀποσπ. 4, στ. 2) καί τό ἀδύνατο τῆς ὕπαρξης τοῦ ὁλοσχεροῦς Μή Ὄντος (ἀποσπ. 8, στ. 7). Τό Ὄν ἀποκαλύπτεται καθώς ἀναδύεται ὡς λόγος (φάσις) (ἀποσπ. 8, στ. 35), ὡς σκέψη {νόημα) (στ. 33 – 35), ὡς ἀλήθεια (ἀληθείη) (στ. 51). Παραμένει ὁμως ὁ Παρμενίδης σέ ἕναν καθαρό στοχασμό πάνω στό Ὄν καί στά χαρακτηριστικά τοῦ Ὄντος; Πολλοί στοχαστές, φιλόσοφοι ἤ ἱστορικοί ταῆς φιλοσοφίας, ὑποστήριξαν, λανθασμένα, τήν ἄποψη αὐτή. Πραγματικά, αὐτό πού πρόκειται νά δείξουμε εἶναι ὅτι ὁ λόγος γιά τό Ὄν δέν ἔχει νόημα παρά μόνον ὡς θεμέλιο ἕνος λόγου γιά τόν Κόσμο. Μετά τόν γεμάτο πίστη λόγο (λόγος πιστός) (ἀποσπ. 8, στ. 50 πρβλ. ἀποσπ. 1, στ. 30) πού ἀφοροῦσε τήν Ἀλήθεια ἤ τό Ὄν, ὁ Παρμενίδης, δίχως νά ἀρκεστεῖ, ὅπως πολύ συχνά ἔχει πιστευθεῖ, στό νά καταγγείλει τίς ἀπατηλές γνῶμες τῶν θνητῶν, διατυπώνει μέ σαφήνεια κρίσεις (γνώμη) (ἀποσπ. 8, στ. 61) πού ἐπιτρέπουν νά γνωσθεῖ, στό μέτρο τοῦ δυνατοῦ, ὁ Κόσμος. Ὁ Παρμενίδης, στό δεύτερο μέρος τοῦ ποιήματος, ἀπό τό ἀπόσπασμα 8, στ. 50-61, μέχρι τό ἀπόσπασμα 19, ἐπικρίνει μέν σαφῶς ὁρισμένες λανθασμένες ἀντιλήψεις γιά τόν Κόσμο καί τό “Σύμπαν” (πᾶν) (ἀποσπ. 9, στ. 3), δέν παραλείπει ὁμως νά σκιαγραφήσει τή δική του ἀντίληψη γιά τόν Κόσμο.
Κατηγορία: ΕΛΕΑΤΕΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΕΛΕΑΤΕΣ
ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΕΑΤΕΣ
Τό Ὄν, νοούμενο σάν ἀντικειμενική καί ὑπερβατική πραγματικότητα καί σάν ἀπόλυτο σημεῖο ἀναφορᾶς τοῦ ἐμπειρικά δεδομένου φυσικοῦ κόσμου, εἶναι ἡ ἔννοια πού γεννήθηκε μαζί μέ τούς Ἐλεάτες φιλοσόφους. Γύρω ἀπό αὐτή τήν ἔννοια, τή δυνατότητά της καί τήν ἀναγκαιότητά της, τή θεμελίωσή της καί τήν ἀποσαφήνισή της, πλέχτηκε ὁλόκληρη ἡ Ἐλεατική φιλοσοφία, ἀποκρυσταλλώθηκε ὁ προβληματισμός της στό σύνολό του καί ἀποτέλεσε τόν πυρήνα τῆς κατοπινῆς Ὀντολογίας σάν Μεταφυσικῆς.
